# Jak zmieniały się przepisy gry first-class · Krykiet, Poziom 9: Mistrz

Krykiet · Poziom 9: Mistrz · Insporta Book (https://book.insporta.app/pl/cricket/level-9/how-the-first-class-games-laws-evolved/)

Jak zmieniały się przepisy gry first-class: 50 faktów, 5 testów.

Ten podpoziom uczy historii zmian przepisów, a nie przepisów w obecnym brzmieniu – wydłużenia overa z czterech rzutów do pięciu (1889), sześciu (1900) oraz overa złożonego z ośmiu rzutów, wypróbowywanego w Australii i Anglii, zanim ostatecznie porzucono go w sezonie 1979/80; przepisu LBW przepisanego w 1935 roku tak, by uwzględniał piłkę lądującą na zewnątrz off stumpa; follow-on i deklaracji oraz sposobu ustalenia ich marginesów i terminów; „timeless Test” i powodów, dla których ten format porzucono po meczu w Durbanie w 1939 roku; przejścia od pitchów nieprzykrywanych do w pełni przykrywanych; oraz formalnego początku County Championship w 1890 roku.

## Test 1: Długość overa

- Over z czterech rzutów z 1744 roku przetrwał do 1889 roku, kiedy angielski krykiet dodał piąty rzut, pierwszy z kilku kroków, które ostatecznie ustaliły over na sześciu rzutach. (Źródło: ESPNcricinfo, That's the over)
- Anglia przeszła z pięciu rzutów na sześć w 1900 roku i choć gdzie indziej przez dziesięciolecia próbowano innych liczb, przetrwała długość sześciu rzutów. (Źródło: Wikipedia, Over (cricket))
- Od sezonu 1922/23 Australia grała overami z ośmiu rzutów, a Nowa Zelandia i później inni na jakiś czas poszli w jej ślady, więc overy z ośmiu rzutów pojawiają się w ich zapisach przez dziesięciolecia. (Źródło: ESPNcricinfo, That's the over)
- Planowaną dwuletnią próbę overów z ośmiu rzutów w krykiecie hrabstw przerwał wybuch wojny w 1939 roku, a Anglia nigdy do nich nie wróciła. (Źródło: ESPNcricinfo, That's the over)
- Australia i Nowa Zelandia porzuciły overy z ośmiu rzutów po sezonie 1978/79, a od następnego sezonu każdy kraj rozgrywający mecze testowe używał overa z sześciu rzutów. (Źródło: Wikipedia, Over (cricket))
- Dłuższy over oznacza mniej zmian stron i mniej przestojów, ale też mniej nowych początków dla drużyny w polu, a różne liczby rzutów próbowane przez lata były próbami znalezienia właściwej równowagi. (Źródło: ESPNcricinfo, That's the over)
- Do sezonu 1979/80 każdy kraj sam ustalał długość overa, więc w różnych częściach świata krykieta jednocześnie używano overów z pięciu, sześciu i ośmiu rzutów. (Źródło: Wikipedia, Over (cricket))
- Australijskie overy z ośmiu rzutów oznaczały, że bowler za każdym razem wykonywał dwa dodatkowe rzuty, a odbijający je przyjmował, co zmieniało rytm serii bowlera i zużycie piłki w porównaniu z angielskim overem z sześciu rzutów. (Źródło: ESPNcricinfo, That's the over)
- Pierwszoklasowy krykiet Nowej Zelandii przyjął over z ośmiu rzutów dwa sezony po Australii, wrócił do sześciu po II wojnie światowej i znów używał ośmiu od sezonu 1968/69 do przejścia na sześć wszędzie w sezonie 1979/80. (Źródło: ESPNcricinfo, That's the over)
- Gdy wszyscy wreszcie rzucali overy z sześciu rzutów, analityk mógł zestawić liczbę wicketów na over i economy rate z Australii, Anglii i skądinąd bez uprzedniego przeliczania między overami z ośmiu i z sześciu rzutów. (Źródło: Wikipedia, Over (cricket))

## Test 2: Przepis LBW w kolejnych rewizjach

- Przez prawie sto lat przepis wymagał, by piłka odbiła się na linii i uderzyła odbijającego na linii; eksperyment z 1935 roku był pierwszym realnym poluzowaniem tego wymogu. (Źródło: ESPNcricinfo, The evolution of the lbw)
- Przed 1935 rokiem piłka musiała odbić się między wicketami; próba pozwoliła sędziemu uznać odbijającego za out po piłce odbitej na zewnątrz off stumpu, o ile zmierzała w wicket i uderzyła go na linii. (Źródło: ESPNcricinfo, The evolution of the lbw)
- Przy dawnym przepisie odbijający mógł bezpiecznie odbijać ochraniaczem wszystko, co odbiło się na zewnątrz off stumpu, więc rzucanie na tę linię nie miało sensu, a gra stała się powolna i negatywna; uznanie takich piłek za LBW miało wymusić kontakt kija z piłką. (Źródło: ESPNcricinfo, The evolution of the lbw)
- MCC uznało eksperyment za udany i wpisało przepis o piłce odbitej na zewnątrz off stumpu na stałe do przepisów w 1937 roku. (Źródło: Wikipedia, Leg before wicket)
- Ponieważ uderzenie poza linią off stumpu wciąż nie mogło być LBW, jeśli odbijający wykonywał uderzenie, zawodnicy po prostu wystawiali ochraniacz poza off stump, a negatywna gra ochraniaczem po cichu wracała. (Źródło: ESPNcricinfo, The evolution of the lbw)
- Od 1970 roku odbijający mógł być LBW po piłce uderzającej go poza linią off stumpu, jeśli nie zagrał uderzenia, co jest w istocie przepisem obowiązującym do dziś. (Źródło: Wikipedia, Leg before wicket)
- Rozmyślna gra ochraniaczem bez uderzenia stała się sposobem na bezpieczne przetrwanie dobrych rzutów bowlera, a nowa klauzula zlikwidowała to schronienie, uznając takiego odbijającego za out, jeśli piłka zmierzała w wicket. (Źródło: ESPNcricinfo, The evolution of the lbw)
- Każda rewizja utrudniała używanie nóg jako drugiej linii obrony, przechylając przepis, który kiedyś mocno sprzyjał odbijającemu, z powrotem na stronę bowlera. (Źródło: ESPNcricinfo, The evolution of the lbw)
- Skoro LBW nie było możliwe po piłce odbitej na zewnątrz off stumpu, odbijający mógł ignorować tę linię ochraniaczem, więc bowler atakujący tam nie zdobywał ani wicketów, ani złapań, a kapitanowie ustawiali swoich zawodników w polu gdzie indziej. (Źródło: ESPNcricinfo, The evolution of the lbw)
- Jakkolwiek z biegiem lat luzowano warunki odbicia i uderzenia, odbijający nigdy nie mógł być LBW po piłce mijającej wicket, i tak jest od 1774 roku do dziś. (Źródło: Wikipedia, Leg before wicket)

## Test 3: Follow-on i deklaracja

- Od 1835 roku drużyna, która traciła sto lub więcej runów w meczu trwającym trzy dni lub dłużej, musiała od razu odbijać ponownie, a kapitan nie miał w tej sprawie żadnego głosu. (Źródło: Wikipedia, Follow-on)
- Ponieważ wymuszenie follow-on nie zawsze było korzystne, kapitanowie pozwalali oddać runy, by przeciwnicy prześliznęli się powyżej deficytu i follow-on nie mógł być wymuszony na żadnej ze stron. (Źródło: Wikipedia, Follow-on)
- Rewizja z 1900 roku oddała decyzję drużynie prowadzącej, więc nie było już nic do zyskania na manipulowaniu różnicą, a wymuszenie follow-on stało się decyzją taktyczną. (Źródło: Wikipedia, Follow-on)
- Jeśli atak był wyczerpany, a powierzchnia jeszcze się nie zużyła, ponowne odbijanie mogło być bezpieczniejszą drogą do zwycięstwa, a przepis z 1900 roku dawał kapitanom pole do takiej oceny. (Źródło: Wikipedia, Follow-on)
- Anglia musiała grać follow-on, tracąc ponad 250 runów do 586 Australii; dostała do zdobycia 177, po czym wyeliminowała Australię za 166 i wygrała dziesięcioma runami, w pierwszym meczu testowym wygranym po follow-on. (Źródło: Wikipedia, Follow-on)
- Australia wymusiła follow-on w Kolkacie w 2001 roku i przegrała po ogromnym partnership Laxmana i Dravida, dołączając do zwycięstw Anglii z 1894 i 1981 roku jako jedynych takich wyników w historii krykieta testowego. (Źródło: Wikipedia, Follow-on)
- Nie było deklaracji, więc kapitan, który uważał, że ma dość runów, mógł jedynie polecić swoim odbijającym oddać wickety, co wyglądało absurdalnie i marnowało czas. (Źródło: Wikipedia, Declaration and forfeiture)
- Przepis z 1889 roku pozwalał kapitanowi zamknąć innings, ale tylko w ostatnim dniu, więc deklaracji nie można było używać do kształtowania meczu rozciągniętego na dwa lub trzy dni. (Źródło: Wikipedia, Declaration and forfeiture)
- Późniejsze rewizje pozwalały kapitanom deklarować coraz wcześniej w meczu, aż ograniczenie zniknęło zupełnie, pozostawiając swobodną deklarację, także w pierwszym inningsie, której gra używa dziś. (Źródło: Wikipedia, Declaration and forfeiture)
- Od kodeksu z 2000 roku, obowiązującego od października 2000 roku, drużyna może zrzec się któregokolwiek inningsu w całości. W Centurion w styczniu 2000 roku, przed wejściem kodeksu w życie, można było zrzec się tylko drugiego inningsu, więc niezagrany pierwszy innings Anglii trafił do zapisów jako zadeklarowany przy 0/0, a RPA zrzekła się swojego. (Źródło: Wikipedia, Declaration and forfeiture)

## Test 4: Timeless Tests i przykrywane pitche

- Zamiast kończyć się po ustalonej liczbie dni, mecz testowy bez limitu czasu trwał, aż obie drużyny ukończyły po dwa inningsy i osiągnięto wynik, bez względu na to, ile to zajmie. (Źródło: Wikipedia, Timeless Test)
- Australijskie mecze testowe u siebie rozgrywano rutynowo do skutku, a w Anglii tylko okazjonalny decydujący mecz serii był rozgrywany bez limitu czasu. (Źródło: Wikipedia, Timeless Test)
- Piąty mecz testowy RPA z Anglią w Durbanie w marcu 1939 roku był ostatnim w historii rozegranym bez limitu czasu. (Źródło: Wikipedia, Timeless Test)
- Przy stanie Anglii 654/5 i zbliżaniu się do celu bliskiego 700 runów deszcz, a potem termin odpłynięcia statku do domu zmusiły do zakończenia meczu remisem po dziewięciu dniach faktycznej gry. (Źródło: Guinness World Records, najdłuższy mecz testowy)
- Jeśli nawet dziesięć dni nie mogło wymusić wyniku, format groził zrujnowaniem harmonogramu tournée, a po wojnie każdy mecz testowy dostał stały limit dni. (Źródło: Wikipedia, Timeless Test)
- Boiska mogły przykrywać miejsca rozbiegu bowlerów, ale sam pitch był zazwyczaj odsłonięty na każdy deszcz, który padał po rozpoczęciu meczu. (Źródło: Wikipedia, Brumbrella)
- Gdy po deszczu wychodziło słońce na odkrytym pitchu, piłka podbijała i kąsała, a nawet najlepsi odbijający mieli kłopoty, więc „sticky” miał podobno wyrównywać szanse drużyn. (Źródło: Wikipedia, Timeless Test)
- Skoro słońce po deszczu mogło zrujnować pitch, kapitan, który wygrał losowanie, zwykle wybierał odbijanie jako pierwszy, póki pitch był suchy, a czytanie nieba było tak samo częścią decyzji jak czytanie pitchu. (Źródło: Wikipedia, Brumbrella)
- Przykrywanie całego pitchu na czas meczu stało się w Anglii standardem około 1980 roku, a Australia chroniła swoje pitche nieco wcześniej. (Źródło: Wikipedia, Brumbrella)
- Gdy deszcz nie mógł już sprawić, że pitch zachowywał się kapryśnie, warunki nagradzające sprytnego wolnego bowlera stały się rzadkie, a wielu winą za zanik spinu wysokiej klasy w angielskiej grze obarcza przykrywanie. (Źródło: Wikipedia, Brumbrella)

## Test 5: County Championship od 1890 roku

- Przez dziesięciolecia dziennikarze po prostu ogłaszali mistrza, zwykle hrabstwo z najmniejszą liczbą porażek, a konkurujące gazety często się nie zgadzały, więc nie było oficjalnego zwycięzcy. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- W grudniu 1889 roku czołowe hrabstwa uzgodniły między sobą na Lord's, jak będą rozstrzygane mistrzostwa, a pierwszy oficjalny sezon nastąpił w 1890 roku. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- Gloucestershire, Kent, Lancashire, Middlesex, Nottinghamshire, Surrey, Sussex i Yorkshire tworzyły ośmiohrabstwową stawkę w 1890 roku. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- Surrey zdobyło inauguracyjny oficjalny tytuł w 1890 roku, wygrywając dziewięć z czternastu meczów i przegrywając trzy, i miało zdominować rozgrywki w latach 90. XIX wieku. (Źródło: Wikipedia, 1890 County Championship)
- Początkowa formuła liczyła tylko zwycięstwa i porażki, więc mokry sezon pełen remisów zostawiał hrabstwo w zastoju przy dole tabeli, choć grało dobrze, dlatego metodę ciągle zmieniano. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- Metoda ignorująca remisy karała hrabstwa grające na boiskach nękanych deszczem, ta, która je liczyła, nagradzała bezpieczny krykiet, a każda próba naprawienia jednej skargi zwykle rodziła kolejną. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- W 1895 roku Derbyshire, Essex, Hampshire, Leicestershire i Warwickshire awansowały do statusu first-class, co zwiększyło liczbę hrabstw w mistrzostwach do czternastu. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- Przyjęcie Glamorgan w 1921 roku ustaliło stawkę na siedemnaście hrabstw na ponad siedemdziesiąt lat, aż Durham stało się osiemnastym hrabstwem first-class w 1992 roku. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- Przyznając punkty za szybkie runy w pierwszym inningsie i za wickety, zmiana z 1968 roku miała utrzymać obie drużyny w ataku nawet wtedy, gdy sam mecz wyglądał na skazany na remis. (Źródło: Wikipedia, County Championship)
- Od 2000 roku hrabstwa grały w pierwszej i drugiej dywizji, a kluby awansowały i spadały między nimi co roku, co zakończyło istnienie jednej tabeli, która obowiązywała od 1890 roku. (Źródło: Wikipedia, County Championship)

Źródła: Wisden Almanack, ESPNcricinfo, materiały MCC i standardowe historie krykieta (Birley, A Social History of English Cricket; Altham & Swanton, A History of Cricket; Bowen, Cricket: A History of its Growth and Development) dla dat, nazwisk i punktów zwrotnych. To historia i ewolucja, a nie obecna administracja: pytanie o epokę, zmianę przepisu lub punkt zwrotny mieści się w zakresie, a pytanie o dzisiejsze rozgrywki, ranking lub osobę pełniącą urząd należy do Poziomów 4, 5 lub 6. Każde pytanie ma konkretne źródło. Pytania są opracowane na podstawie tych źródeł, a nie z nich skopiowane.

Rozwiąż testy: https://insporta.app/try?utm_source=book&utm_medium=referral