# Systemy pressingu · Piłka nożna, Poziom 3: Niższy średni

Piłka nożna · Poziom 3: Niższy średni · Insporta Book (https://book.insporta.app/pl/football/level-3/pressing-systems/)

Systemy pressingu: 100 faktów, 10 testów.

Wysoki pressing, gegenpressing (kontrpressing), wyzwalacze pressingu, odporność na pressing, wskaźnik PPDA, intensywność pressingu, krycie indywidualne a pressing strefowy, pressing w ustawieniach 4-3-3 i 4-2-3-1, słynne drużyny pressingowe (Klopp, Bielsa, Pochettino, Nagelsmann).

## Test 1: Definicje

- Pressing to skoordynowane działanie bez piłki: zawodnicy zamykają zawodnika z piłką i jego opcje podania, by ograniczyć mu czas, wymusić błąd i odzyskać piłkę.
- Wysoki pressing angażuje rywala na jego własnej połowie, zwykle środkowych obrońców i bramkarza.
- Gegenpressing otacza piłkę natychmiast po jej stracie, ponieważ rywal jest najmniej zorganizowany w sekundach tuż po jej odzyskaniu.
- Wyzwalacz pressingu to zdarzenie – zbyt mocne przyjęcie lub wolne podanie do tyłu – które uruchamia zbiorowy pressing.
- PPDA = Passes Per Defensive Action: ile podań wolno wykonać rywalowi, zanim drużyna naciskająca wykona odbiór, przechwyt, faul lub pojedynek. Im niższa wartość, tym intensywniejszy pressing.
- Odporność na pressing to zdolność zawodnika z piłką do utrzymania i rozwinięcia gry pod naciskiem – dzięki ustawieniu ciała, pierwszemu przyjęciu w stronę od naciskającego oraz szybkiemu i dokładnemu podaniu. Zawodnik odporny na pressing unika wybicia piłki daleko przed siebie.
- W pressingu zorientowanym na zawodnika każdy naciskający ma przypisanego rywala i podąża za nim. Odcina to bezpośrednie opcje podania, ale wyciąga naciskających z ustawienia, jeśli rywal porusza się sprytnie.
- Pressing strefowy przydziela każdemu zawodnikowi strefę: naciska każdego, kto do niej wchodzi, a poza tym trzyma ustawienie. Koordynacja wynika z ustawienia drużyny, a nie z indywidualnych pościgów.
- Linia pressingu to wysokość na boisku, na której drużyna wchodzi w pojedynki. Wysoka linia pressingu oznacza naciskanie na połowie rywala; niska – czekanie głęboko przed rozpoczęciem pressingu.
- Intensywność pressingu opisuje szybkość i agresywność akcji zamykania przestrzeni. To właśnie próbuje ująć liczbowo PPDA: intensywny pressing daje rywalowi bardzo mało podań przed akcją defensywną.

## Test 2: Liczby i wskaźniki

- Elitarne drużyny stosujące pressing mają około 5–10 dozwolonych podań na akcję defensywną. Najlepsze sezony Liverpoolu Kloppa to około 7–8. Wartość 1–2 jest fizycznie niemożliwa do utrzymania przez cały mecz.
- Trójka napastników angażuje linię obrony rywala i bramkarza, podczas gdy trójka pomocników zamyka kolejną linię.
- „Zasada pięciu sekund" Kloppa: otaczać piłkę przez mniej więcej pięć sekund po jej stracie. Jeśli nie uda się jej odzyskać w tym oknie, drużyna przestaje gonić i cofa się do ustawienia defensywnego.
- Bierna drużyna pozwala rywalowi swobodnie rozgrywać piłkę, więc przed akcją defensywną mija wiele podań: PPDA mniej więcej 15–20 lub więcej. Wartości poniżej 10 wskazują na agresywny pressing.
- Sprint w pressingu jest krótki i dynamiczny: 10–20 metrów z maksymalną intensywnością. Dlatego pressing mierzy się powtarzanymi sprintami, a nie łącznym przebiegniętym dystansem.
- Dane fizyczne napastników stosujących pressing pokazują około 15–25 sprintów o wysokiej intensywności w meczu. To obciążenie powtarzanymi sprintami jest powodem, dla którego drużyny stosujące pressing rotują składem i dokonują wymian, by utrzymać intensywność.
- PPDA celowo pomija podania wykonywane w obrębie defensywnych 40% boiska drużyny naciskającej, ponieważ są one wykonywane przeciwko blokowi defensywnemu, a nie przeciwko pressingowi. Liczą się tylko atakujące 60% boiska.
- Trenerzy dzielą boisko na wysoką (tercja rywala), środkową i niską strefę pressingu. Wybór strefy, w której drużyna wchodzi w pojedynki, decyduje o tym, czy gra wysokim pressingiem, średnim blokiem czy niskim blokiem.
- Obrona wysuwa się mniej więcej do linii środkowej, by utrzymać zwartość drużyny, a bramkarz asekuruje przestrzeń za plecami.
- Pressing z maksymalną intensywnością jest wyczerpujący; większość drużyn słabnie po 60–75 minutach.

## Test 3: Role i zawodnicy pressujący

- Napastnicy angażują się pierwsi, a wszyscy pozostali wysuwają się za nimi; pressing zawodzi, jeśli pierwsza linia angażuje się samotnie.
- Pomocnicy za pressingiem zamykają linie podań do środka pola rywala i wychodzą do każdego podania tam zagranego. To właśnie tam faktycznie dochodzi do większości odbiorów w pressingu.
- Bramkarz-libero ustawia się wysoko i atakuje każdą piłkę zagraną w przestrzeń za wysoką linią obrony.
- Lider pressingu, zwykle środkowy napastnik, decyduje o momencie wejścia w pojedynek i pokazuje drużynie, w którą stronę kierować piłkę. Taką rolę w Liverpoolu Kloppa pełnił Roberto Firmino.
- Pomocnicy odporni na pressing rozglądają się przed przyjęciem, otwierają ciało i przyjmują piłkę w wolną przestrzeń, z dala od naciskającego. Umiejętności takie jak gra głową czy strzały z dystansu nie pomagają tu w niczym.
- Środkowi obrońcy ściskają boisko, utrzymując wysoką linię, i atakują każdą piłkę opadającą przed nimi. Jeśli cofną się głęboko, drużyna rozpada się na dwie części, a pressing zostaje ominięty jednym podaniem.
- Gdy skrzydłowy wychodzi do bocznego obrońcy rywala, przestrzeń za nim musi zabezpieczyć jego własny boczny obrońca.
- Schemat pressingu to decyzja trenera podjęta przed meczem, oparta na rozegraniu rywala. Można go korygować w trakcie gry poleceniami i wymianami, ale nigdy przez zespół sędziowski.
- Pressing załamuje się, gdy zmęczeni są zawodnicy pierwszego składu, więc trenerzy stawiający na pressing wcześnie korzystają z ławki, by odświeżyć napastników i pomocników i utrzymać intensywność w ostatniej półgodzinie.
- Pressing działa tylko wtedy, gdy wszyscy wchodzą w pojedynki w tej samej chwili. Okrzyki „naciskamy!" lub „cofamy się!" od liderów utrzymują wyzwalacz jako zbiorowy, czego izolowanemu naciskającemu właśnie brakuje.

## Test 4: Dozwolone i zabronione

- Nic w Przepisach nie ogranicza tego, jak agresywnie drużyna może zamykać rywali. Pressing jest karalny tylko wtedy, gdy pojedyncze działanie staje się przewinieniem z Przepisu 12, na przykład nieostrożną lub nierozważną walką o piłkę.
- Zwykły faul w pressingu to rzut wolny, a staje się napomnieniem za SPA lub nierozważność albo wykluczeniem za DOGSO.
- Prawidłowe atakowanie ciałem – bark w bark, w zasięgu gry piłki, bez użycia ramion do popychania – jest dozwolone. Atakowanie ciałem w sposób nieostrożny albo trzymanie i popychanie, by spowolnić rywala, to przewinienie karane rzutem wolnym bezpośrednim.
- Nie ma limitu zawodników, którzy mogą walczyć o piłkę. Podwajanie rywala odpornego na pressing to standardowe narzędzie, choć zostawia wolnego zawodnika gdzie indziej.
- Bramkarz może przebywać w dowolnym miejscu boiska, ale jego przywilej gry ręką kończy się na granicy własnego pola karnego.
- Większość współczesnych pressingów to hybrydy: ustawienie strefowe jako baza, z orientacją na zawodnika wobec kluczowych graczy rozegrania rywala, najczęściej najgłębiej ustawionego pomocnika.
- Niski blok to nie bierne krycie: gdy piłka wchodzi do wybranej strefy, blok agresywnie wychodzi do niej. Atlético Simeone to klasyczny przykład intensywnego pressingu z głęboko ustawionej linii.
- Intensywność pressingu reguluje się przez cały mecz: drużyny naciskają mocniej, gdy potrzebują bramki, i cofają się do średniego bloku, gdy prowadzą, są zmęczone lub mierzą się z rywalem odpornym na pressing.
- Od Przepisów 2019/20 piłka jest w grze, gdy tylko zostanie kopnięta, ale przeciwnicy do tego momentu muszą pozostawać poza polem karnym.
- Przy grze w dziesiątkę brakuje jednego naciskającego do pokrycia boiska, więc zawsze pojawia się wolny zawodnik. Drużyny zwykle rezygnują z wysokiego pressingu, cofają się głębiej i naciskają tylko po wybranych wyzwalaczach.

## Test 5: Konsekwencje taktyczne

- Odbiór 30 metrów od bramki rywala oznacza krótką drogę do strzału przeciwko zdezorganizowanej obronie. Wysoki pressing jest równie dobrze bronią ofensywną jak defensywną – ale kosztuje dużo energii.
- Pressing wysoki oznacza wysoką obronę, co zostawia dużą przestrzeń między linią obrony a bramkarzem. Długa piłka ponad pressingiem albo jedno podanie przez niego natychmiast obnaża tę przestrzeń.
- Gdy pressing zostaje pokonany, naciskający są po złej stronie piłki, a boisko przed rywalem jest otwarte.
- Odzyskanie piłki w kilka sekund po jej stracie oznacza odzyskanie jej wysoko, przeciwko drużynie, która właśnie wysunęła zawodników do przodu.
- Skoro każdy zawodnik odpowiada za strefę, a nie za biegnącego rywala, ustawienie drużyny przetrwa nawet wtedy, gdy rywale się przemieszczają. Łatwiej to trenować i jest mniej męczące niż orientacja na zawodnika.
- Gdy każdy rywal jest pilnowany, po prostu nie ma nikogo wolnego do przyjęcia piłki, dlatego orientacja na zawodnika dusi drużyny oparte na posiadaniu piłki. Koszt to bieganie: naciskający są ciągnięci tam, dokąd idzie ich zawodnik.
- Niezgrany pressing zostawia otwarte linie podań za plecami zawodnika, który wyskoczył pierwszy. Rywal po prostu gra obok niego i atakuje przestrzeń, którą ten zostawił, co jest gorsze niż brak pressingu.
- Jeśli bramkarz zostaje na linii, pierwsza piłka górą to wyścig, który napastnik zwykle wygrywa.
- Trójka napastników w ustawieniu 4-3-3 staje wprost naprzeciw czwórki obrońców i bramkarza, więc pierwsza linia pressingu jest już na miejscu, a trzej pomocnicy zamykają kolejną linię za nimi.
- Kontrpressing działa właśnie dlatego, że rywal dopiero co przeszedł do ataku i nie jest jeszcze ustawiony. Kilka sekund później ma podniesioną głowę i opcje podania, a naciskanie go tylko otwiera więcej przestrzeni.

## Test 6: Ewolucja historyczna

- Futbol totalny (lata 70. XX wieku) dał podstawy usystematyzowanemu pressingowi Sacchiego (koniec lat 80.), na którym gegenpressing Kloppa zbudował później w Dortmundzie i Liverpoolu.
- Klopp zbudował swoją tożsamość na natychmiastowym kontrpressingu w Mainz i Dortmundzie (Bundesliga 2011 i 2012) i przeniósł go do Liverpoolu (Liga Mistrzów 2019, Premier League 2020).
- Drużyny Bielsy kryły indywidualnie na całym boisku i naciskały bez wytchnienia. Jego metody w dużym stopniu wpłynęły zarówno na Guardiolę, jak i na Pochettina.
- Pochettino, uczeń Bielsy, uczynił z Tottenhamu jedną z najagresywniej naciskających drużyn w Anglii i dotarł z nim do finału Ligi Mistrzów w 2019.
- Nagelsmann słynie ze zmieniania ustawienia pressingu i schematu krycia w zależności od rozegrania rywala, czasem w trakcie jednego meczu.
- Dortmund zdobył mistrzostwo Bundesligi w 2011 i obronił je w 2012, a gegenpressing był jego znakiem rozpoznawczym. Klopp przeniósł te same zasady do Liverpoolu w 2015.
- Sacchi zlikwidował włoskiego libero, utrzymywał wysoką linię spalonego i ćwiczył jedenastu zawodników, by naciskali jak jedna jednostka w pasie 25 metrów.
- Pressing wypycha linię obrony wyżej, więc ktoś musi pilnować przestrzeni za nią; stał się nim bramkarz, wzmocniony zakazem z 1992 dotyczącym podań do bramkarza.
- Atlético Simeone naciska rzadziej niż drużyny Kloppa, ale z ogromną intensywnością, gdy piłka wchodzi w jego strefę. Mistrzostwo La Liga zdobyło w 2014 i 2021.
- Liverpool pokonał Tottenham w finale 2019, w szczytowych latach swojego gegenpressingu. Pozostałe niedawne finały Liverpoolu, w 2018 i 2022, zostały przegrane z Realem Madryt.

## Test 7: Wyjątki i przypadki graniczne

- Gdy piłka przejdzie ponad pressingiem, środkowi obrońcy muszą wygrać główkę i drugą piłkę, a bramkarz atakuje wszystko, co zagrane za plecy.
- Zawodnicy tacy jak De Bruyne czy Rodri niemal zawsze mijają pojedynczego naciskającego. Odpowiedzią jest odcięcie podania do niego cieniem krycia i podejście we dwóch, gdy już przyjmie piłkę.
- Zmęczony pressing jest gorszy niż brak pressingu: naciskający spóźniają się i dają się przegrać podaniami. Drużyny cofają linię wejścia w pojedynki, bronią zwarto i wymianami przywracają intensywność tam, gdzie mogą.
- W pressingu zbiera się drugie napomnienia, bo naciskający docierają spóźnieni i bez równowagi. Zawodnik napomniany nadal może skrócić dystans; nie może sobie pozwolić tylko na walkę o piłkę na końcu tej drogi.
- Gdy koledzy z drużyny są za piłką, najbliższy obrońca asekuruje i spowalnia zawodnika z piłką, zamiast rzucać się do wślizgu – każda sekunda pozwala innemu zawodnikowi odzyskać pozycję i odtworzyć blok.
- Pressing działa tylko zespołowo; samotne wyskoczenie zostawia bocznemu obrońcy rywala wolną linię za plecami skrzydłowego.
- Przepisy oceniają walkę o piłkę, a nie taktyczny zamiar. Nieostrożna walka o piłkę to rzut wolny, nierozważna – napomnienie, a walka z użyciem nieproporcjonalnej siły lub zagrażająca bezpieczeństwu przeciwnika – wykluczenie.
- Pressing to blok zorientowany na piłkę: gdy piłka się przemieszcza, przesuwa się z nią cała jedenastka. Drużyna, która nie potrafi przesunąć się wystarczająco szybko, jest pokonywana każdą zmianą strony, co jest standardowym lekarstwem na wąski pressing.
- Drużyny naciskające dopasowują się liczebnie do rozegrania rywala: jeden środkowy pomocnik wyskakuje do przodu, by pierwsza linia znów naciskała jeden na jednego.
- Jeśli bramkarz potrafi podawać pod presją, rozegranie ma dodatkowego zawodnika, więc pressing zawsze jest gdzieś w mniejszości. Drużyny naciskające odpowiadają, wykorzystując bieg napastnika do zamknięcia opcji bramkarza.

## Test 8: Porównania

- Wysoki pressing zaczyna się na środkowych obrońcach i bramkarzu rywala; niski pressing czeka głęboko i angażuje się dopiero, gdy rywal podejdzie.
- Wysoki pressing jest zorganizowany i czeka; gegenpressing to działanie w przejściu, które otacza piłkę w tej samej chwili, w której zostaje stracona.
- Obaj naciskają wysoko, ale w różnych celach. Pressing Kloppa to broń do tworzenia chaotycznych odbiorów i szybkich ataków; pressing Guardioli oparty na rest defence ma odzyskać piłkę i przywrócić kontrolowane posiadanie.
- W pressingu zorientowanym na zawodnika kryjący podąża za swoim zawodnikiem, więc ruch markujący odciąga obrońcę i otwiera przestrzeń, którą ten opuścił.
- Pressing Bielsy opiera się na indywidualnych pojedynkach krycia indywidualnego na całym boisku, nawet w polu karnym rywala. Pressing Kloppa jest bardziej strefowy i oparty na wyzwalaczach, skierowany na piłkę, a nie na konkretnych rywali.
- PPDA liczy akcje defensywne, a nie ich skutek: drużyna może naciskać zaciekle i nigdy nie odzyskać piłki. Analitycy łączą go z miarami takimi jak liczba nacisków, skuteczność pojedynków defensywnych i wysokie odbiory.
- Ustawienie 4-3-3 naciska trójką napastników na linię obrony; 4-2-3-1 naciska jednym napastnikiem plus dziesiątką i dwoma bocznymi zawodnikami wysuwającymi się do przodu, za którymi stoi dwóch defensywnych pomocników.
- Drużynę grającą krótkimi podaniami pokonuje się zamykaniem linii podań i zmuszaniem jej do gry do tyłu lub w stronę linii bocznej. Drużyna grająca bezpośrednio nigdy nie rozgrywa piłki przez pressing, więc gra sprowadza się do pojedynków w powietrzu i drugiej piłki.
- Przy rzucie od bramki drużyna naciskająca wie, skąd zacznie się piłka, i może z góry ustawić szyk, dopasowując się do rozegrania rywala jeden na jednego. W grze otwartej pressing trzeba uruchomić na żywym wyzwalaczu.
- Milan Sacchiego naciskał jako blok strefowy, a cała drużyna ściskała piłkę w wąskim pasie. Niemiecka szkoła Kloppa skupia się na momencie przejścia, polując na piłkę w sekundę po jej stracie.

## Test 9: Krótkie scenariusze

- Angażowanie pierwszej linii rozegrania rywala na jego własnej połowie to definicja wysokiego pressingu.
- Pressing w sekundach tuż po stracie piłki to gegenpressing, wykorzystujący chwilową dezorganizację rywala.
- PPDA 6 oznacza, że rywal wykonał zaledwie sześć podań na akcję defensywną – pressing na poziomie elitarnym, bardzo agresywny. Bierny blok miałby około 15–20.
- Naciskanie piłki, gdy koledzy zamykają opcje, sprawia, że pressing jest zbiorowy – zawodnik z piłką nie ma ani czasu, ani wyjścia do podania. Jeden zawodnik zamykający samotnie nic nie osiąga.
- Izolowanego naciskającego można pokonać jednym podaniem obok niego, a drużynie za nim brakuje teraz jednego zawodnika w środku pola. Dlatego wyzwalacze muszą być zbiorowe.
- Kontrpressing działa tylko w pierwszych około pięciu sekundach po stracie. Gdy to okno minie, rywal ma podniesioną głowę i drużyna powinna zamiast tego odtwarzać ustawienie.
- Cofnięcie linii wejścia w pojedynki, by chronić przestrzeń przed bramką, to przejście na średni lub niski blok. Pressing w tej fazie meczu faktycznie się skończył.
- Obrona przestrzeni za wysoką linią to zadanie bramkarza-libero.
- Pułapka pressingowa kieruje piłkę w wybrany obszar – zwykle ku linii bocznej, która działa jak dodatkowy obrońca – i tam uruchamia zbiorowy pressing. Cień krycia to indywidualne narzędzie, którym kieruje się podanie w tę stronę.
- Zbyt mocne przyjęcie to klasyczny wyzwalacz pressingu: rywal ma opuszczoną głowę, a piłka jest na chwilę poza kontrolą, więc cała drużyna wchodzi w pojedynki razem.

## Test 10: Mieszana powtórka

- Gegenpressing oznacza natychmiastowy atak na piłkę, a cofnięcie się do ustawienia tylko wtedy, gdy nie zostanie odzyskana w ciągu około pięciu sekund.
- PPDA liczy, ile podań rywala mija na jedną akcję defensywną, więc niska wartość oznacza, że drużyna interweniuje bez przerwy. 7 drużyny B to elitarny pressing; 22 drużyny A to bierny blok.
- Wartość kontrpressingu wynika z dezorganizacji rywala tuż po odbiorze. Gdy już się ustabilizuje, gonienie go tylko bardziej rozciąga ustawienie drużyny – dlatego zawodnicy cofają się do bloku.
- Dortmund Kloppa zdobył z rzędu dwa tytuły mistrza Bundesligi w 2011 i 2012. Jego późniejszy tytuł ligowy, z Liverpoolem, przyszedł w 2020.
- Orientacja na zawodnika sprawia, że sprytny ruch odciąga naciskającego i otwiera przestrzeń, którą zajmował.
- Naciskający w systemie strefowym biegnie tylko wtedy, gdy piłka wchodzi w jego obszar; naciskający zorientowany na zawodnika biegnie wszędzie tam, gdzie zechce iść jego rywal. Ta różnica w obciążeniu biegowym mocno daje o sobie znać w ostatniej półgodzinie.
- Linia boczna działa jak dodatkowy obrońca: odbierający nie może się obrócić, a połowa jego opcji podania nie istnieje. Drużyny naciskające celowo spychają piłkę na skrzydło, by stworzyć dokładnie taką sytuację.
- Rozglądanie się, zanim piłka nadejdzie, otwarcie ciała i szybkie jej puszczenie to odporność na pressing – umiejętność, która łamie pressing od środka. De Bruyne, Rodri i Verratti słyną z niej.
- Wysoka linia obrony to zakład, że piłka zostanie odzyskana przed nią; gdy tak się nie dzieje, to obrońcy muszą się odwrócić i biec.
- Milan Sacchiego (1987–91) porzucił włoską tradycję libero i naciskał zbiorowo za wysoką linią, zdobywając Puchar Europy w 1989 i 1990. Inter Herrery reprezentował odwrotną ideę: catenaccio, z libero za obroną krytą indywidualnie.

Źródła: 

Rozwiąż testy: https://insporta.app/try?utm_source=book&utm_medium=referral