# Oś czasu ustawień · Piłka nożna, Poziom 9: Mistrz

Piłka nożna · Poziom 9: Mistrz · Insporta Book (https://book.insporta.app/pl/football/level-9/the-formation-timeline/)

Oś czasu ustawień: 100 faktów, 10 testów.

Jak zmieniały się kształty gry, w szczegółach: pierwsza gra kombinacyjna, WM, szkoła naddunajska, brazylijskie 4-2-4, włoski rygiel, bezskrzydłowe 4-4-2 Ramseya, libero, 3-5-2, 4-2-3-1 i powrót trójki obrońców.

## Test 1: Ustawienie 2-3-5 i pierwsza gra kombinacyjna

- Zawodnicy Queen's Park tworzyli reprezentację Szkocji, która podawała piłkę, zamiast ją dryblować. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Anglia atakowała masą dryblerów; Szkocja używała dwóch obrońców, dwóch pomocników i sześciu napastników. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Drużyna wojskowa łączyła drybling z podaniami do wspierających kolegów. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- „Piramida” stała się standardowym ustawieniem na następne czterdzieści lat. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Środkowy pomocnik był osią zespołu: wspierał napastników i przerywał ataki. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Corinthians, założeni w 1882 roku, dostarczyli wielu reprezentantów Anglii i przez lata nie brali udziału w rozgrywkach pucharowych. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Drużyny szkockie i Royal Engineers pokazały, że podanie pokonuje zawodnika szybciej niż bieg. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Wczesne drużyny angielskie tłoczyły się w ataku; każda zmiana cofała jednego napastnika w stronę obrony. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1863, marzec 1872, listopad 1872 i 1889. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Dodatkowy pomocnik Szkocji i gra podaniami pasowały do bardziej zrównoważonego ustawienia niż angielska linia dryblerów. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 2: WM Chapmana

- Dwa dni później Arsenal wygrał u West Hamu, mając środkowego pomocnika cofniętego między obrońców. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- James grał głęboko i posyłał podania do skrzydłowych, będąc ogniwem między obroną a atakiem. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1931, 1933, 1934, 1935 i 1938. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Winterbottom kierował zespołem do 1962 roku, choć przez lata skład wybierał komitet. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Pięciu napastników tworzy W, a pięciu obrońców i pomocników – M. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Łącznicy WM zasilali skrzydłowych, którzy schodzili do środka i zdobywali bramki. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Drake strzelił siedem bramek z ośmiu strzałów, co wciąż jest rekordem najwyższej klasy rozgrywkowej w Anglii. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1931, 1933–35 (zakończone w 1935), grudzień 1935 i 1938. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Stoper stał między bocznymi obrońcami, a boczni pomocnicy i łącznicy tworzyli w środku pola kwadrat. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Roberts, wysoki obrońca, zostawał z tyłu, by pilnować środkowego napastnika, co było kluczową zmianą po 1925 roku. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 3: Szkoła naddunajska i Węgry

- Jego szczupła sylwetka i wędrujące ruchy uczyniły go wczesnym wzorem środkowego napastnika, który się cofał. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Hogan współpracował z Hugo Meislem i w MTK Budapeszt; Węgrzy później przypisywali mu zasługę za swoje sukcesy. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Sebes był także wiceministrem sportu, co dawało mu kontrolę nad klubami zawodników. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- To nadal najwyższa porażka Anglii. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- W finale pokonali Jugosławię 2:0. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- MTK Bukoviego grało środkowym napastnikiem cofającym się do linii pomocy, w ustawieniu nazwanym później MM. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Puskás, Kocsis i Czibor byli w trasie z Honvédem i nie wrócili. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1931, 1952, 1953 i 1954. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Puskás strzelił 84, Kocsis 75, a Hidegkuti 39. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Urodzony w Lancashire, znalazł większe zainteresowanie swoimi pomysłami w Europie Środkowej niż w domu. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 4: Brazylijskie 4-2-4

- Przechylił kwadrat środka pola WM w przekątną między obroną a atakiem. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Jego rajd i bramka przeciwko Austrii w 1958 roku zaskoczyły sztab szkoleniowy przyzwyczajony do obrońców, którzy zostawali z tyłu. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Piłka nagle opadała jak spadający liść. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Prowadził parę pomocników w ustawieniu 4-2-4, a później trenował Peru. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Zastąpił kontuzjowanego De Sordiego w finale i utrzymał miejsce w składzie w 1962 roku. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Dodatkowy pomocnik chronił starszą obronę, nie tracąc zagrożenia ze skrzydła po prawej stronie. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- João Carvalhaes badał zawodników; jego wątpliwości co do Pelégo i Garrinchy zostały zignorowane, co przeszło do historii. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1950, 1958 i 1962. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Mistrz w 1958, wicemistrz w 1950 i odpadnięcie w ćwierćfinale w 1954. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Praca Zagallo wzdłuż lewej flanki zrównoważyła zespół po kontuzji Pelégo. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 5: Od verrou do catenaccio

- Dodatkowy zawodnik za linią obrony miał zamknąć drzwi. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Rappan grał w Wiedniu, zanim został trenerem w Szwajcarii i poprowadził reprezentację Szwajcarii. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Rocco, rodem z Triestu, później zdobył z Milanem dwa Puchary Europy. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Foni cofnął Gina Armano, by pilnował przeciwnika, uwalniając nadliczbowego zawodnika z tyłu. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Scirea wygrał mistrzostwa świata 1982 i wszystkie trofea klubowe z Juventusem. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Był ojcem Paola, który dziesiątki lat później jako kapitan poprowadził Milan do pięciu Pucharów Europy. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Sukces Sacchiego uczynił płaską, strefową linię nowym standardem. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Foni z Interem w 1953, Rocco z Milanem w 1962 i Herrera z Interem w 1963. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Picchi był libero Herrery w latach 60., Scirea w 70. i 80., Baresi do lat 90. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- System Vianiego w Salernitanie, przezywany „vianema”, jest jedną z pierwszych włoskich wersji. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 6: Bezskrzydłowe 4-4-2 Ramseya

- Ipswich zdobyło tytuł w swoim pierwszym sezonie w najwyższej klasie rozgrywkowej. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Boczni obrońcy rywali nie mieli kogo kryć, a podania Leadbettera znajdowały dwóch napastników. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Każdy rozegrał jeden mecz grupowy; od ćwierćfinału Anglia nie używała skrzydłowych. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Hurst utrzymał miejsce w składzie i strzelił hat trick w finale. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Kapitan Argentyny Rattín został wykluczony i przez kilka minut nie chciał opuścić boiska. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Wygrał ligę w 1951 roku z Tottenhamem, który grał w stylu „push and run”. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Drużyna Taylora kierowała długie, wczesne podania do dwóch napastników i zajęła drugie miejsce za Liverpoolem. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1961, 1962, 1963 i 1966. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Ćwierćfinał, półfinał i finał, wszystkie na Wembley. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Stiles osłaniał obronę, uwalniając Balla i Petersa do pracy na skrzydłach. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 7: Libero i futbol totalny

- Zagrał finał mistrzostw świata 1966 w pomocy; jako libero wychodził z piłką do przodu. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Vasović prowadził wysoko ustawioną linię, która łapała rywali na spalonym. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Jego wymagania dotyczące kondycji i punktualności były równie słynne jak jego taktyka. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Michels przyszedł do Barcelony w 1971 roku i dwa lata później sprowadził Cruyffa. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Holendrzy wygrali 2:0, a cała ich drużyna wysuwała się do przodu, by zastawić pułapkę. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Passarella strzelił w karierze znacznie ponad 100 bramek jako obrońca. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Podania Haana z tyłu pasowały do drużyny, która chciała, by każdy zawodnik dobrze czuł się z piłką. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1971, 1974 i 1988. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Bayern od 1964, Cosmos od 1977 i Hamburg od 1980. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Niemcy Zachodnie pokonały Argentynę 1:0 w Rzymie; Beckenbauer dołączył do Zagallo jako zwycięzca zarówno jako zawodnik, jak i trener. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 8: 4-4-2 Sacchiego i 3-5-2

- Bilardo użył trzech środkowych obrońców i dwóch bocznych zawodników, którzy zabezpieczali skrzydła. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- „Duński Dynamit” trenera urodzonego w Niemczech wygrał wszystkie trzy mecze grupowe. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Preben Elkjær strzelił hat trick w Nezahualcóyotl. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Kohler i Buchwald kryli, a Brehme był lewym wahadłowym. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- „Zemanlandia” Zemana strzelała i traciła bramki na potęgę. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Barzagli, Bonucci i Chiellini tworzyli trójkę obrońców. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Cafu i Roberto Carlos nadawali drużynie szerokość. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1986, 1990 i 2002. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Mistrz, wicemistrz i odpadnięcie w 1/8 finału z Hiszpanią. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Brown był libero za plecami Ruggeriego i Cuciuffo i zdobył głową pierwszą bramkę finału. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 9: 4-2-3-1 i fałszywa dziewiątka

- Mascherano i Alonso grali z tyłu; Liverpool zajął drugie miejsce z 86 punktami. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Bez stałego środkowego napastnika ruch Tottiego wyciągał środkowych obrońców z pozycji. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Ta dwójka dawała podającym przed nimi podstawę do gry. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Khedira i Xabi Alonso tworzyli parę defensywnych pomocników za Özilem, Di Marią i Ronaldo. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Numer 10 znajdował przestrzeń przed obroną, mając za sobą dwóch defensywnych pomocników. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Finał w Kijowie był najwyższym zwycięstwem w finale Euro. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Torres zdobył trzecią bramkę i przygotował czwartą dla Maty. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Silva po 14 minutach, Alba przed przerwą, Torres i Mata w końcówce. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 1953, 2006/07 i maj 2009. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Del Bosque wystawił Fàbregasa jako najbardziej wysuniętego zawodnika, a Hiszpania utrzymywała się przy piłce z sześcioma pomocnikami. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

## Test 10: Powrót trójki obrońców

- Chelsea było potem ósme; mistrzostwo zdobyło z siedmiopunktową przewagą. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Seria, rekord klubu, zakończyła się w Tottenhamie 4 stycznia 2017 roku. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Chelsea pokonało Manchester City 1:0 w Porto, cztery miesiące po jego przyjściu. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Pokonali Leverkusen 3:0 w Dublinie, kończąc niepokonany sezon Niemców. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Był to pierwszy hat trick w finale Ligi Europy. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Walker, Stones i Maguire tworzyli trójkę obrońców, a Trippier i Young grali jako wahadłowi. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Zmiana ustawienia pod koniec kadencji Wengera dała mu siódmy Puchar Anglii. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- 2017, 2021 i 2024. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Juventus od 2012 roku, Chelsea w 2017, Inter w 2021 i Napoli w 2025. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)
- Moses i Alonso zostali wahadłowymi, a Azpilicueta przesunął się do trójki obrońców. (Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek)

Źródła: oficjalne dane FIFA i UEFA / dane klubowe / współczesne relacje z meczów / opublikowane historie i biografie / zbadane sprawozdania finansowe klubów

Rozwiąż testy: https://insporta.app/try?utm_source=book&utm_medium=referral