# Pozycje i ustawienia · Futsal, Poziom 3: Niższy średni

Futsal · Poziom 3: Niższy średni · Insporta Book (https://book.insporta.app/pl/futsal/level-3/positions-and-formations/)

Pozycje i ustawienia: 100 faktów, 10 testów.

Ten podpoziom uczy czterech pozycji – goleiro, fixo, ala i pivô – oraz zadań każdej z nich; trzech podstawowych ustawień: 4-0 (z pełną rotacją), 3-1 (stały pivô przed trójką) i 2-2 (proste, bez potrzeby specjalistycznego pivô); nazwanych schematów rotacji, Y i L, oraz tego, do czego ogólnie służy rotacja; dlaczego szerokość ma znaczenie nawet na wąskim boisku; i co znaczy „granie przez pivô” jako sposób organizowania ataku; testy 6–10 dodają szczegółowo fixo, alę i pivô, równowagę i asekurację za piłką oraz sposób, w jaki trener wybiera podstawowe ustawienie.

![Boisko futsalowe widziane z góry, atak w prawo. Goleiro stoi w lewej bramce. Fixo (FIX) trzyma środek własnej połowy, a po jego bokach nieco dalej do przodu stoi po jednym ala (ALA); cała trójka jest połączona przerywanymi liniami, by pokazać tylną trójkę. Pivô (PIV) czeka samotnie przed nimi pośrodku połowy przeciwnika, tyłem do bramki, jako stały punkt oparcia.](https://book.insporta.app/pl/diagrams/futsal-3-1-formation.svg)
*Ustawienie 3-1: fixo i dwóch alas za jednym pivô.*

## Test 1: Cztery pozycje

- „Fixo” to po portugalsku „stały”, co odzwierciedla fakt, że ten obrońca zwykle trzyma tył ustawienia drużyny. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Pivô to zawodnik docelowy futsalu, który odbiera piłkę tyłem do bramki, by przytrzymać grę i włączyć do niej innych. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Drużyna zwykle wystawia dwóch alas, lewego i prawego, co daje jej szerokość na wąskim boisku. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Zadanie współczesnego goleiro wykracza poza bronienie strzałów i obejmuje rozpoczynanie ataków oraz, w szczególnych sytuacjach, grę w polu. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Głównym priorytetem obronnym fixo jest osłanianie przestrzeni przed bramkarzem, zwłaszcza przed pivô przeciwnika. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Rola ala nagradza szybkość i drybling w bocznych pojedynkach jeden na jeden, czyli dokładnie profil tego zawodnika. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Radzenie sobie z pivô przeciwnika uchodzi za główny priorytet obronny fixo. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Skoro zadaniem fixo jest osłanianie bramkarza, wyjście do przodu tworzy właśnie taką lukę, jeśli piłka zostanie stracona. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Tylko goleiro może używać rąk, i to wyłącznie we własnym polu karnym. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Zadanie pivô (przetrzymywanie gry, tyłem do bramki, w środku) i zadanie ala (szerokość, szybkość, boczne pojedynki jeden na jeden) to naprawdę różne role. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (porównanie))

## Test 2: Podstawowe ustawienia – 4-0, 3-1 i 2-2

![Boisko futsalowe widziane z góry, atak w prawo. Czterej zawodnicy z pola, ponumerowani od 1 do 4, stoją w linii w poprzek boiska w okolicy linii środkowej, a przed nimi nie ma nikogo; goleiro jest w lewej bramce. Zawodnik 3 biegnie po przekątnej do przodu w puste miejsce pivô, a zawodnik 4 przesuwa się na wolne przez 3 miejsce, pokazując, że czterej rotują, zamiast zajmować stałe role.](https://book.insporta.app/pl/diagrams/futsal-4-0-rotation.svg)
*Ustawienie 4-0: czterech zawodników z pola w linii, rotujących swobodnie, bez stałego pivô.*

- Ustawienie 3-1 to trzech zawodników z pola w linii z tyłu i jeden pivô przed nimi. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ustawienie 2-2, dzielące się równo na dwóch obrońców i dwóch atakujących, jest często wybierane właśnie dlatego, że nie wymaga wyspecjalizowanego pivô. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ustawienie bazowe 4-0 nie ma stałych ról wśród czterech zawodników z pola, którzy zamiast tego swobodnie się rotują. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Brak jedynego pivô nie zmusza do przebudowy samej trójki obrońców; drużyna może utrzymać ustawienie w obronie, atakując mniejszą liczbą zawodników z przodu. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Ustawienie 3-1 jest powszechnie uważane za najczęstsze bazowe ustawienie w futsalu. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Cały sens ustawienia 4-0 polega na swobodnej rotacji wszystkich czterech zawodników z pola, czyli właśnie na tej filozofii wymienności. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Prostota ustawienia 2-2, które nie potrzebuje wyspecjalizowanego pivô, jest właśnie powodem, dla którego chętnie wybierają je nowe lub mniej wyspecjalizowane drużyny. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Pivô w ustawieniu 3-1 jest stałym celem podań; w ustawieniu 4-0 nie ma realnego odpowiednika, ponieważ wszyscy czterej zawodnicy się rotują. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (porównanie))
- Liczby w nazwach 4-0, 3-1 i 2-2 opisują czterech zawodników z pola; bramkarz znajduje się poza każdą z tych nazw. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Drużyny regularnie zmieniają bazowe ustawienie w trakcie meczu, dostosowując je do wyniku, rywala lub sytuacji, zamiast trzymać się go od rozpoczęcia gry. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))

## Test 3: Rotacje – Y i L

- Rotacja to skoordynowany schemat ruchu, w którym zawodnicy wymieniają się pozycjami, by zaburzyć równowagę obrony lub otworzyć przestrzeń. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Rotacja, w której ruchy zawodników zataczają kształt litery Y, od tej litery bierze nazwę. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Rotacja L wyznacza ruch w kształcie litery L i jest powszechnie stosowana, by wyciągnąć obrońcę i otworzyć przestrzeń za nim lub gdzie indziej. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Wciąganie obrońców w stronę piłki jest cenne właśnie dlatego, że otwiera przestrzeń gdzie indziej, a nie dlatego, że przynosi jakąś automatyczną nagrodę. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Nic ich nie łączy poza tym, że obie nazywają się rotacjami; kształty, które faktycznie zataczają na boisku, nie mają ze sobą nic wspólnego. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (porównanie))
- Charakterystyczny kształt rotacji L, czyli bieg w stronę rogu i zawrócenie, jest właśnie tym, co w ten sposób wyciąga obrońcę z pozycji. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Każdy schemat rotacji ma ten sam cel: zaburzyć równowagę obrony, by stworzyć przestrzeń lub przewagę w jakimś miejscu boiska. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Y i L to konkretne, nazwane kształty; zwykła, nieuporządkowana zamiana między dwoma zawodnikami nie jest automatycznie żadnym z nich. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (porównanie))
- Mając stałego pivô jako punkt odniesienia, ustawienie 3-1 daje rotacjom takim jak Y stabilny cel, wokół którego można zbudować schemat. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Jak każdy ustalony schemat, rotacja traci swój destabilizujący efekt, gdy rywale nauczą się ją odczytywać i przewidywać. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))

## Test 4: Szerokość na wąskim boisku

- Nawet na wąskim boisku wykorzystanie pełnej szerokości rozciąga obronę w poziomie i otwiera przestrzeń w środku, której zwarta obrona w przeciwnym razie by nie oddała. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Zawodnicy ala, którzy stoją w środku, a nie przy linii bocznej, rezygnują z efektu rozciągania, jaki przeciwko zwartej obronie daje szerokość. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Szerokie ustawienie ala to właśnie to, co daje drużynie szerokość, w przeciwieństwie do bardziej centralnych fixo, pivô i goleiro. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Gra wąsko chroni niebezpieczne strefy centralne kosztem oddania przestrzeni na skrzydłach; dokładnie taki kompromis jest tu do wyboru. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Rozciągnięcie obrońców na boki może zmniejszyć nacisk wokół centralnego pivô, ponieważ mniej obrońców pozostaje wolnych, by go podwoić. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Jeśli nikt nie zastępuje zawodników ala na skrzydłach, gdy ci schodzą do środka, drużyna traci właśnie ten efekt rozciągania, który zapewniała szerokość. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Nawet niewielka faktyczna odległość może znacząco rozciągnąć ustawienie obrony na wąskim boisku i na tym właśnie polega tam sens szerokości. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Mniejsze boisko nie odbiera szerokości wartości; oznacza jedynie, że ten sam efekt rozciągania zachodzi na krótszych dystansach. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (porównanie))
- Fixo i pivô z założenia działają w środku, zostawiając zadanie zapewnienia szerokości zawodnikom ala na skrzydłach. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Trzymanie się linii bocznej to wprost polecenie zachowania szerokości, które utrzymuje rozciągnięte ustawienie obrony zamiast je zwężać. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))

## Test 5: Gra przez pivô i podsumowanie

- Gra przez pivô oznacza prowadzenie akcji ofensywnych podaniami do niego i wykorzystywanie jego umiejętności utrzymania piłki, by wciągać współpartnerów do ataku. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Mając dość miejsca, pivô może się obrócić i sam ruszyć na bramkę, zamiast potrzebować zwykłej sekwencji: utrzymanie piłki i wyłożenie. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Spośród trzech ustawień bazowych tylko 3-1 przewiduje jednego wyspecjalizowanego pivô jako stały cel, przez którego prowadzi się grę. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Ścisłe krycie przeciwnego pivô to konkretnie zadanie fixo. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Gra przez pivô opiera się na stałym, centralnym celu; rotację Y można w zasadzie wykonać bez niego. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (porównanie))
- Szerokość i gra przez pivô współpracują: szerokość odciąga obrońców od środka, ułatwiając drogę podaniom środkiem do pivô. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Każdy z tych tematów dotyczy tak naprawdę tego, jak drużyna ustawia i przemieszcza czterech zawodników z pola, by tworzyć przestrzeń i przewagę, czyli istoty ustawienia drużyny. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Te nazwy pozycji opisują funkcjonalne role w ustawieniu drużyny, a nie stałe etykiety formalne; zawodnicy mogą się między nimi przemieszczać i robią to w miarę rozwoju gry. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Cały sens ustawienia 4-0 to swobodna wymiana między czterema zawodnikami z pola, co czyni je najmniej uporządkowanym z trzech ustawień bazowych. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu (synteza))
- Szerokość, rotacja i gra przez pivô to trzy z centralnych idei organizacji ustawienia drużyny; drużyna, która nie stosuje żadnej z nich, pomija większość tego, czym jest ustawienie drużyny. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)

## Test 6: Fixo szczegółowo

- Fixo jest często pierwszym zawodnikiem z pola, który odbiera piłkę w rozegraniu; z najgłębszej pozycji w polu widzi całe boisko i wybiera, kiedy przyspieszyć grę, a kiedy ją zwolnić. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Z tyłu ustawienia zawodników z pola fixo ma w zasięgu wzroku wszystkich współpartnerów i piłkę, dlatego zwykle kieruje kryciem i ustawieniem. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Niecelne podanie najgłębiej ustawionego zawodnika z pola zostawia między piłką a bramką prawie nikogo, dlatego na pierwszym miejscu jest pewność gry. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Obrońcy zwykle chronią okolice bramki, więc najgłębiej ustawiony zawodnik z pola często ma miejsce na strzał z dystansu, a strzał przez zasłonę z ciał może też wywołać dobitki. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- W ustawieniu 3-1 najbliższy ala zwykle schodzi na pozycję fixo, dzięki czemu drużyna ma kogoś między piłką a własną bramką. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Błąd fixo zwykle zdarza się, gdy za nim jest niewielu współpartnerów albo nikogo, więc pośpieszne wybicie lub niedokładne przyjęcie jest karane mocniej niż gdziekolwiek indziej na boisku. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Fixo broni w środku, często przeciwko pivô rywali, dlatego siła w pojedynkach i czytanie gry liczą się bardziej niż sama szybkość. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Fixo przyjmuje piłkę, czyta obraz gry przed sobą, oddaje piłkę, a potem utrzymuje asekurującą pozycję za nią, zamiast gonić za atakiem. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Fixo chroni przestrzeń przed bramkarzem, zawodnicy ala pomagają ze skrzydeł, a pivô, najbardziej wysunięty zawodnik, jest najdalej od własnej bramki. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Fixo pozostaje w środku, za piłką, mniej więcej w połowie boiska, jako ostatni zawodnik z pola; B jest na skrzydle, C wysoko przy bramce rywali, a D we własnym polu karnym. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)

## Test 7: Ala szczegółowo

- Ala pracuje na szerokich przestrzeniach, gdzie często spotyka pojedynczego obrońcę, więc jego główną bronią jest minięcie go dryblingiem albo wypracowanie jarda miejsca na dośrodkowanie lub strzał. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ala, który dobrze czuje się na obu nogach, może pójść w którąkolwiek stronę, więc obrońca nie może po prostu wypchnąć go na słabszą stronę. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Zawodnicy ala bronią tak samo, jak atakują: po stracie piłki wracają własną stroną, by przeciwnicy nie mogli wykorzystać szerokości przeciwko nim. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Bieg po przekątnej z boku zaczyna się poza zasięgiem wzroku obrońcy, a kończy w centralnej strefie strzeleckiej, często przy dalszym słupku. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Wypychanie atakującego wzdłuż linii trzyma go z dala od centralnych, groźniejszych stref i dociska do linii bocznej. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ustawienie 3-1 ma fixo, pivô i dwóch zawodników ala, po jednym na każdym skrzydle, i stąd bierze się jego szerokość. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ala biegnie wzdłuż całej swojej strony, do przodu w ataku i do tyłu w obronie, wiele razy w każdej połowie, dlatego tak ważna jest tam sprawność fizyczna. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ala przyjmuje piłkę na szerokości, atakuje swojego obrońcę jeden na jednego, a po minięciu go zmierza do środka, gdzie otwiera się kąt strzału. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Wracający zawodnicy ala najpierw wracają za piłkę, między nią a własną bramkę, a potem przejmują rywala biegnącego ich skrzydłem, żeby przeciwnicy nie mogli wykorzystać wolnej strony do kontry. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- 11 Białych to ala po tej stronie boiska i zawodnik najbliżej 7 Szarych, więc jego zadaniem jest wrócić i bronić własnego skrzydła; 7 jest po przeciwnej stronie, a 4 musi zostać w środku. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)

## Test 8: Pivô szczegółowo

- Pivô przyjmuje piłkę tyłem do bramki, z przeciwnikiem na plecach, więc istotą tej roli jest siła pozwalająca utrzymać piłkę mimo takiego kontaktu. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Pivô jest najbardziej wysuniętym zawodnikiem, ustawionym centralnie blisko pola karnego rywali, skąd może utrzymać piłkę, obrócić się lub skończyć akcję. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Tyłem do bramki pivô często wycofuje piłkę lub zagrywa ją w bok, na tor biegu współpartnera, który dochodzi do niej przodem do bramki. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Krótkie odejście i powrót dają mu pół metra potrzebne do czystego przyjęcia piłki, zanim przeciwnik zdąży się przykleić lub wejść przed niego. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Pivô czuje, z której strony naciska przeciwnik, i obraca się w drugą, w przestrzeń, której obrońca nie kryje. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Pivô, który utrzymuje piłkę pod presją, daje drużynie bezpieczne podanie do przodu i sekundy potrzebne na dołączenie do ataku. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Jako najbardziej wysunięty zawodnik jest pierwszym, który może zacząć naciskać nowego posiadacza piłki, co daje współpartnerom czas na powrót. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Pivô najpierw tworzy przestrzeń, potem przyjmuje i utrzymuje piłkę pod naciskiem przeciwnika, a na końcu wystawia piłkę współpartnerowi, który dochodzi przodem do bramki. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Kontakt mówi pivô, gdzie jest przeciwnik; wprowadza piłkę na wolną stronę, obraca się i szybko kończy akcję, bo asekuracja nigdy nie jest daleko. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- 7 Białych nadbiega blisko, wolny i zwrócony twarzą do bramki. 11 ma przy sobie krycie, a 4 jest daleko z tyłu, przy linii środkowej, więc żaden z nich nie jest dobrym adresatem zgrania. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)

## Test 9: Równowaga i asekuracja w ustawieniu drużyny

- Równowaga oznacza, że drużyna utrzymuje za piłką dość zawodników na pozycjach, żeby jej strata nie zostawiła bramki otwartej na kontratak. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Na boisku długości około czterdziestu metrów jedno podanie do przodu rywali może wyprowadzić atakującego jeden na jednego z bramkarzem. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Gdy jego drużyna ma piłkę, fixo trzyma tył ustawienia, więc między piłką a własną bramką zawsze jest zawodnik z pola. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Zostawienie jednego zawodnika za piłką kosztuje jednego atakującego, ale zabezpiecza drużynę przed kontratakiem, jeśli akcja się załamie. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Przejścia to momenty zmiany posiadania piłki; drużyny muszą natychmiast przełączyć się z ataku na obronę lub odwrotnie. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Drużyna, która właśnie straciła piłkę, wciąż jest w ustawieniu ofensywnym, więc szybki rywal może wykorzystać luki, zanim się przegrupuje. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Obrona prowadzenia sprawia, że bezpieczeństwo jest ważniejsze niż liczba zawodników w ataku, więc drużyny zwykle zostawiają z tyłu więcej zawodników i podejmują mniejsze ryzyko. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Natychmiastowy pressing spowalnia przeciwników i daje sekundy, których reszta drużyny potrzebuje, by wrócić za piłkę, między nią a własną bramkę, i zewrzeć szyki. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Każdy kolejny krok angażuje do przodu jednego zawodnika więcej: im więcej atakujących, tym mniejsza asekuracja po stracie piłki, aż do pustej bramki z lotnym bramkarzem. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Wszyscy czterej zawodnicy Białych z pola są wysoko, przy polu karnym Szarych, a 10 Szarych czeka wolny przy linii środkowej. Jeśli Biali stracą piłkę, jedno podanie wyprowadza go sam na sam z bramkarzem. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)

## Test 10: Wybór podstawowego ustawienia

- Ustawienie 3-1 stawia jednego zawodnika z przodu jako stały cel, więc pivô, który dobrze utrzymuje piłkę, staje się punktem odniesienia każdego ataku. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- W ustawieniu 4-0 wszyscy czterej zawodnicy z pola rotują przez każdą pozycję, więc każdy musi umieć bronić, rozgrywać, atakować i asekurować. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ustawienie 2-2 dzieli zawodników z pola równo na dwóch z tyłu i dwóch z przodu; to łatwy do zrozumienia układ, który nie zależy od specjalisty, do którego kieruje się podania. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Przy wysokim pressingu większa liczba zawodników blisko piłki daje posiadaczowi piłki krótkie, bezpieczne opcje, by przejść przez presję lub ją ominąć. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Trenerzy wybierają ustawienie bazowe stosownie do zawodników, którymi dysponują, mocnych stron rywala i sytuacji w meczu, i zmieniają je, gdy te się zmieniają. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- W ustawieniu 4-0 nie ma stałego celu z przodu; czterej zawodnicy z pola poruszają się i zamieniają pozycjami, zamiast grać przez jednego pivô. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ustawienie bazowe opisuje, gdzie zawodnicy zaczynają; w grze rotują, schodzą i wysuwają się, więc kształt na boisku stale zmienia się wokół tego punktu wyjścia. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Wyboru dokonuje się przed meczem, na podstawie rywali i własnej kadry trenera, koryguje się go w trakcie meczu, a po meczu ocenia. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Ustawienie 3-1 ustala pivô i fixo; 2-2 ustala tylko podział na dwóch zawodników z tyłu i dwóch z przodu; 4-0 nie ma w ogóle stałych ról. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)
- Dwóch zawodników Białych stoi na jednej wysokości z tyłu, a dwóch na jednej wysokości dalej z przodu, a przed nimi nikt nie stoi sam jako pivô: to ustawienie 2-2. (Źródło: Ogólna praca trenerska w futsalu)

Źródła: FIFA Futsal Coaching Manual (2025), rozdziały 10–13, dla umiejętności i taktyki omawianych na tym poziomie, uzupełniony powszechnie przyjętą ogólną wiedzą trenerską z zakresu futsalu tam, gdzie sam podręcznik nie wskazuje konkretnej liczby ani zapisu. Ten poziom jest mniej sztywny i bardziej oparty na ocenie niż odniesienia do przepisów na Poziomach 1–2.

Rozwiąż testy: https://insporta.app/try?utm_source=book&utm_medium=referral