Oś czasu ustawień

Zawodnicy Queen's Park tworzyli reprezentację Szkocji, która podawała piłkę, zamiast ją dryblować.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Anglia atakowała masą dryblerów; Szkocja używała dwóch obrońców, dwóch pomocników i sześciu napastników.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Drużyna wojskowa łączyła drybling z podaniami do wspierających kolegów.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

„Piramida” stała się standardowym ustawieniem na następne czterdzieści lat.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Środkowy pomocnik był osią zespołu: wspierał napastników i przerywał ataki.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Corinthians, założeni w 1882 roku, dostarczyli wielu reprezentantów Anglii i przez lata nie brali udziału w rozgrywkach pucharowych.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Drużyny szkockie i Royal Engineers pokazały, że podanie pokonuje zawodnika szybciej niż bieg.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Wczesne drużyny angielskie tłoczyły się w ataku; każda zmiana cofała jednego napastnika w stronę obrony.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1863, marzec 1872, listopad 1872 i 1889.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Dodatkowy pomocnik Szkocji i gra podaniami pasowały do bardziej zrównoważonego ustawienia niż angielska linia dryblerów.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Dwa dni później Arsenal wygrał u West Hamu, mając środkowego pomocnika cofniętego między obrońców.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

James grał głęboko i posyłał podania do skrzydłowych, będąc ogniwem między obroną a atakiem.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1931, 1933, 1934, 1935 i 1938.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Winterbottom kierował zespołem do 1962 roku, choć przez lata skład wybierał komitet.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Pięciu napastników tworzy W, a pięciu obrońców i pomocników – M.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Łącznicy WM zasilali skrzydłowych, którzy schodzili do środka i zdobywali bramki.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Drake strzelił siedem bramek z ośmiu strzałów, co wciąż jest rekordem najwyższej klasy rozgrywkowej w Anglii.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1931, 1933–35 (zakończone w 1935), grudzień 1935 i 1938.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Stoper stał między bocznymi obrońcami, a boczni pomocnicy i łącznicy tworzyli w środku pola kwadrat.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Roberts, wysoki obrońca, zostawał z tyłu, by pilnować środkowego napastnika, co było kluczową zmianą po 1925 roku.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Jego szczupła sylwetka i wędrujące ruchy uczyniły go wczesnym wzorem środkowego napastnika, który się cofał.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Hogan współpracował z Hugo Meislem i w MTK Budapeszt; Węgrzy później przypisywali mu zasługę za swoje sukcesy.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Sebes był także wiceministrem sportu, co dawało mu kontrolę nad klubami zawodników.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

To nadal najwyższa porażka Anglii.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

W finale pokonali Jugosławię 2:0.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

MTK Bukoviego grało środkowym napastnikiem cofającym się do linii pomocy, w ustawieniu nazwanym później MM.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Puskás, Kocsis i Czibor byli w trasie z Honvédem i nie wrócili.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1931, 1952, 1953 i 1954.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Puskás strzelił 84, Kocsis 75, a Hidegkuti 39.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Urodzony w Lancashire, znalazł większe zainteresowanie swoimi pomysłami w Europie Środkowej niż w domu.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Przechylił kwadrat środka pola WM w przekątną między obroną a atakiem.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Jego rajd i bramka przeciwko Austrii w 1958 roku zaskoczyły sztab szkoleniowy przyzwyczajony do obrońców, którzy zostawali z tyłu.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Piłka nagle opadała jak spadający liść.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Prowadził parę pomocników w ustawieniu 4-2-4, a później trenował Peru.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Zastąpił kontuzjowanego De Sordiego w finale i utrzymał miejsce w składzie w 1962 roku.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Dodatkowy pomocnik chronił starszą obronę, nie tracąc zagrożenia ze skrzydła po prawej stronie.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

João Carvalhaes badał zawodników; jego wątpliwości co do Pelégo i Garrinchy zostały zignorowane, co przeszło do historii.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1950, 1958 i 1962.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Mistrz w 1958, wicemistrz w 1950 i odpadnięcie w ćwierćfinale w 1954.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Praca Zagallo wzdłuż lewej flanki zrównoważyła zespół po kontuzji Pelégo.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Dodatkowy zawodnik za linią obrony miał zamknąć drzwi.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Rappan grał w Wiedniu, zanim został trenerem w Szwajcarii i poprowadził reprezentację Szwajcarii.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Rocco, rodem z Triestu, później zdobył z Milanem dwa Puchary Europy.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Foni cofnął Gina Armano, by pilnował przeciwnika, uwalniając nadliczbowego zawodnika z tyłu.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Scirea wygrał mistrzostwa świata 1982 i wszystkie trofea klubowe z Juventusem.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Był ojcem Paola, który dziesiątki lat później jako kapitan poprowadził Milan do pięciu Pucharów Europy.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Sukces Sacchiego uczynił płaską, strefową linię nowym standardem.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Foni z Interem w 1953, Rocco z Milanem w 1962 i Herrera z Interem w 1963.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Picchi był libero Herrery w latach 60., Scirea w 70. i 80., Baresi do lat 90.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

System Vianiego w Salernitanie, przezywany „vianema”, jest jedną z pierwszych włoskich wersji.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Ipswich zdobyło tytuł w swoim pierwszym sezonie w najwyższej klasie rozgrywkowej.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Boczni obrońcy rywali nie mieli kogo kryć, a podania Leadbettera znajdowały dwóch napastników.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Każdy rozegrał jeden mecz grupowy; od ćwierćfinału Anglia nie używała skrzydłowych.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Hurst utrzymał miejsce w składzie i strzelił hat trick w finale.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Kapitan Argentyny Rattín został wykluczony i przez kilka minut nie chciał opuścić boiska.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Wygrał ligę w 1951 roku z Tottenhamem, który grał w stylu „push and run”.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Drużyna Taylora kierowała długie, wczesne podania do dwóch napastników i zajęła drugie miejsce za Liverpoolem.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1961, 1962, 1963 i 1966.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Ćwierćfinał, półfinał i finał, wszystkie na Wembley.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Stiles osłaniał obronę, uwalniając Balla i Petersa do pracy na skrzydłach.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Zagrał finał mistrzostw świata 1966 w pomocy; jako libero wychodził z piłką do przodu.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Vasović prowadził wysoko ustawioną linię, która łapała rywali na spalonym.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Jego wymagania dotyczące kondycji i punktualności były równie słynne jak jego taktyka.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Michels przyszedł do Barcelony w 1971 roku i dwa lata później sprowadził Cruyffa.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Holendrzy wygrali 2:0, a cała ich drużyna wysuwała się do przodu, by zastawić pułapkę.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Passarella strzelił w karierze znacznie ponad 100 bramek jako obrońca.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Podania Haana z tyłu pasowały do drużyny, która chciała, by każdy zawodnik dobrze czuł się z piłką.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1971, 1974 i 1988.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Bayern od 1964, Cosmos od 1977 i Hamburg od 1980.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Niemcy Zachodnie pokonały Argentynę 1:0 w Rzymie; Beckenbauer dołączył do Zagallo jako zwycięzca zarówno jako zawodnik, jak i trener.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Bilardo użył trzech środkowych obrońców i dwóch bocznych zawodników, którzy zabezpieczali skrzydła.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

„Duński Dynamit” trenera urodzonego w Niemczech wygrał wszystkie trzy mecze grupowe.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Preben Elkjær strzelił hat trick w Nezahualcóyotl.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Kohler i Buchwald kryli, a Brehme był lewym wahadłowym.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

„Zemanlandia” Zemana strzelała i traciła bramki na potęgę.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Barzagli, Bonucci i Chiellini tworzyli trójkę obrońców.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Cafu i Roberto Carlos nadawali drużynie szerokość.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1986, 1990 i 2002.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Mistrz, wicemistrz i odpadnięcie w 1/8 finału z Hiszpanią.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Brown był libero za plecami Ruggeriego i Cuciuffo i zdobył głową pierwszą bramkę finału.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Mascherano i Alonso grali z tyłu; Liverpool zajął drugie miejsce z 86 punktami.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Bez stałego środkowego napastnika ruch Tottiego wyciągał środkowych obrońców z pozycji.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Ta dwójka dawała podającym przed nimi podstawę do gry.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Khedira i Xabi Alonso tworzyli parę defensywnych pomocników za Özilem, Di Marią i Ronaldo.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Numer 10 znajdował przestrzeń przed obroną, mając za sobą dwóch defensywnych pomocników.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Finał w Kijowie był najwyższym zwycięstwem w finale Euro.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Torres zdobył trzecią bramkę i przygotował czwartą dla Maty.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Silva po 14 minutach, Alba przed przerwą, Torres i Mata w końcówce.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

1953, 2006/07 i maj 2009.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Del Bosque wystawił Fàbregasa jako najbardziej wysuniętego zawodnika, a Hiszpania utrzymywała się przy piłce z sześcioma pomocnikami.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Chelsea było potem ósme; mistrzostwo zdobyło z siedmiopunktową przewagą.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Seria, rekord klubu, zakończyła się w Tottenhamie 4 stycznia 2017 roku.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Chelsea pokonało Manchester City 1:0 w Porto, cztery miesiące po jego przyjściu.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Pokonali Leverkusen 3:0 w Dublinie, kończąc niepokonany sezon Niemców.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Był to pierwszy hat trick w finale Ligi Europy.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Walker, Stones i Maguire tworzyli trójkę obrońców, a Trippier i Young grali jako wahadłowi.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Zmiana ustawienia pod koniec kadencji Wengera dała mu siódmy Puchar Anglii.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

2017, 2021 i 2024.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Juventus od 2012 roku, Chelsea w 2017, Inter w 2021 i Napoli w 2025.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie

Moses i Alonso zostali wahadłowymi, a Azpilicueta przesunął się do trójki obrońców.

Źródło: Historie taktyki piłkarskiej (Wilson, Inverting the Pyramid); dane klubów i rozgrywek · zastosowanie