Pytanie musi być samodzielne

Na każde pytanie Insporta może odpowiedzieć ktoś, kto zna dany sport, bez żadnego dokumentu przed oczami. Na pytanie o to, co mówi „tekst”, „fragment” albo „dokument”, odpowie tylko ten, kto ma ten tekst w ręku, więc mierzy ono dostęp do źródła, a nie wiedzę. Źródło podajemy przy każdym pytaniu, ale nigdy w jego treści.

Wada

Najczęstszy błąd w materiałach pisanych na podstawie jednego dokumentu polega na tym, że dokument przecieka do treści pytania. „Które ćwiczenie według treści rozwija pressing?” „Co fragment zaleca na drugą fazę?” Trener z trzydziestoletnim doświadczeniem nie odpowie na żadne z nich, bo poprawną odpowiedzią jest to, co akurat napisano w tym konkretnym dokumencie.

Była to najczęstsza wada w materiałach, które Insporta odziedziczyła. W pilotażowej partii stu pytań z piłki nożnej 29 odwoływało się do dokumentu, na którego podstawie je napisano; w jednym ze starych poziomów takich pytań było 150 na 380. Na każde z nich nie da się odpowiedzieć bez źródła i każde usunięto z drabiny poziomów. Porównanie jest pouczające: poziom napisany według obecnych zasad nie zawierał ani jednego takiego pytania na tysiąc.

Gdzie trafia źródło

Każde pytanie ma pole źródła: „IFAB Laws of the Game 2025/26, Przepis 12”, „MCC Laws of Cricket 2017 code (wyd. 3, 2022), Przepis 21”, „World Triathlon Competition Rules 2.2”. Tam zapisane jest pochodzenie informacji i to pole pokazujemy wraz z wyjaśnieniem, gdy uczący się już odpowie.

Treść pytania posługuje się natomiast pojęciami samego sportu. „Jakim terminem Przepis 12 określa walkę o piłkę prowadzoną bez należytej uwagi, rozwagi lub ostrożności?” to pytanie o piłkę nożną; „przepis” oznacza tu Przepisy gry, o których istnieniu wie każdy, kto zna piłkę nożną. „Jak dokument nazywa taką walkę o piłkę?” to pytanie o dokument.

Szersza wersja zasady

Samodzielność oznacza też, że pytanie nie zależy od sąsiedniego pytania. Uczący się może zobaczyć dziesięć pytań testu w dowolnej kolejności i żadne pytanie nie może podsuwać faktu, o który pyta inne. Oznacza to również, że treść pytania zawiera całą potrzebną sytuację: jeśli odpowiedź w krykiecie zależy od formatu, treść pytania podaje mecz testowy, ODI albo T20, bo pytanie, które nie wymienia formatu, zwykle ma więcej niż jedną poprawną odpowiedź.

Dlaczego to ważne

Insporta twierdzi, że wynik odzwierciedla wiedzę o sporcie, co opisujemy w artykule Co pytanie może mierzyć. Pytanie zależne od dokumentu po cichu podważa to twierdzenie: uczący się, który zna sport najlepiej, może wypaść na nim najgorzej, bo odpowiada na podstawie gry, a nie tekstu. Tej zasady łatwo przestrzegać i łatwo ją sprawdzić; to jedna z pierwszych rzeczy, które sprawdzamy w każdej partii, zob. Weryfikacja faktów i progi jakości.

Listę źródeł, na podstawie których powstają pytania, i sposób cytowania każdego z nich znajdziesz w artykule Źródła, z których piszemy.