Rozdział 5: Wyposażenie i technologia

Adidas zaprojektował Telstar z 12 czarnych pięciokątów i 20 białych sześciokątów, aby piłkę było dobrze widać na czarno-białych telewizorach, które większość kibiców nadal miała w 1970 roku.

Źródło: Adidas / FIFA, news.adidas.com/timeline/how-adidas-has-shaped-the-history-of-world-cup-balls-from-1970-to-the-present-day · wiedza

Po pełnym ostrych starć ćwierćfinale Argentyna – Anglia na mistrzostwach świata 1966 sędzia Ken Aston zobaczył zmieniające się światło sygnalizacji i pomyślał: „żółte – spokojnie; czerwone – stop”; kartki zadebiutowały na mistrzostwach świata 1970.

Źródło: History.com / Smithsonian Magazine, history.com/articles/yellow-red-cards-1966-world-cup · wiedza

Na przemoczonym boisku w Bernie dłuższe wkręcane korki Adiego Dasslera zapewniły piłkarzom RFN lepszą przyczepność niż stałe, skórzane korki Węgrów, co pomogło outsiderom wygrać 3:2 w „Cudzie w Bernie”.

Źródło: DFB (Niemiecki Związek Piłki Nożnej), dfb.de/en/news/detail/world-cup-rewind-1954-the-miracle-of-bern-187757 · wiedza

VAR zadebiutował na mistrzostwach świata w pierwszym meczu Francji z Australią w 2018 roku, potwierdzając faul na Antoine'ie Griezmannie i przyznając rzut karny.

Źródło: FIFA Museum, fifamuseum.com/en/explore/fifamuseumplus/past-exhibitions/innovation-in-action/the-first-time-var-made-its-fifa-world-cup-debut-with-griezmann · wiedza

FIFA wybrała GoalControl-4D zamiast Hawk-Eye i dwóch innych konkurentów na mistrzostwa świata 2014; system po raz pierwszy użyto w meczu otwarcia Brazylia – Chorwacja.

Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/116659-first-football-soccer-fifa-world-cup-to-use-goal-line-technology · wiedza

Na mistrzostwach świata 2022 12 kamer śledzących rejestrowało do 29 punktów danych na każdym zawodniku 50 razy na sekundę, by pomóc w szybszym i dokładniejszym podejmowaniu decyzji o spalonym.

Źródło: FIFA, inside.fifa.com/innovation/world-cup-2022/semi-automated-offside-technology · wiedza

Bezrobotny kibic Heine Allemagne przez 14 lat pracował nad znikającym sprayem, który zadebiutował na mistrzostwach świata w meczu otwarcia Brazylia – Chorwacja w 2014 roku, po latach używania w piłce nożnej w Ameryce Południowej.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące wynalezienia znikającego spreju · wiedza

Mecz pokazowy dwóch drużyn z Sheffield rozegrany przy sztucznym oświetleniu na Bramall Lane 14 października 1878 uznaje się za pierwszy mecz piłkarski przy światłach, choć Football League zatwierdziła oficjalne mecze o stawkę przy światłach dopiero w 1956 roku.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące pierwszego meczu piłkarskiego rozegranego przy sztucznym oświetleniu · wiedza

Brytyjski producent piłek William Sykes opatentował w 1885 roku rękawice bramkarskie z gumową wyściółką, ale przyjmowały się wolno; Amadeo Carrizo z River Plate został pierwszym bramkarzem powszechnie uznawanym za regularnie je noszącego, w latach 40. i 50. XX wieku.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące rozwoju rękawic bramkarskich · wiedza

QPR zainstalował sztuczną nawierzchnię Omniturf na Loftus Road w 1981 roku; po latach skarg zawodników Football Association zakazała sztucznych boisk w najwyższej klasie rozgrywkowej w 1991.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące sztucznej nawierzchni boiska QPR · wiedza

Kettering Town miał na koszulkach napis „Kettering Tyres” w styczniu 1976, ale FA uznała to za niedozwolone; umowa Liverpoolu z Hitachi z 1979 roku była pierwszym oficjalnie zaakceptowanym sponsoringiem koszulek w angielskiej piłce.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące sponsoringu koszulek w angielskiej piłce nożnej · wiedza

Były zawodnik Liverpoolu Craig Johnston opracował około 1000 prototypów, zaczynając od gumy owiniętej wokół buta piłkarskiego, zanim Adidas wprowadził w 1994 roku Predatora z gumowymi żebrami poprawiającymi przyczepność i podkręcenie piłki.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące wynalezienia Adidas Predator · wiedza

Opublikowany po katastrofie na Hillsborough raport Taylora zalecił stadiony wyłącznie z miejscami siedzącymi; dwie najwyższe angielskie klasy rozgrywkowe miały obowiązek dostosować się do nich do sierpnia 1994.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące Raportu Taylora · wiedza

Syntetyczna konstrukcja piłki Azteca, ze wzorem inspirowanym kulturą Azteków na cześć gospodarza, Meksyku, lepiej niż skóra zachowywała kształt w warunkach wilgoci i na wysokości.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące piłek meczowych Adidas na mistrzostwa świata · wiedza

Everton zainstalował w 1958 roku na Goodison Park ogrzewanie pod murawą, użyto 20 mil przewodów, choć inne kluby nie spieszyły się z naśladowaniem: Liverpool zainstalował własny system dopiero w 1980 roku.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące podgrzewania murawy na Goodison Park · wiedza

Alan Ball wystąpił w białych butach w Charity Shield 1970, pierwszych kolorowych butach piłkarskich; sprzedawano je jako buty marki Hummel, choć Ball później twierdził, że faktycznie miał na nogach buty Adidasa pomalowane na biało, bo te od Hummla go uwierały.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące białych butów Alana Balla · wiedza

Zawodnicy i bramkarze, w tym trener Anglii Fabio Capello, krytykowali nieprzewidywalne zakręcanie i opadanie Jabulani, winiąc jej wyjątkowo lekką konstrukcję.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane relacje dotyczące kontrowersji wokół piłki Jabulani w 2010 · wiedza

Stałe numery i nazwiska na koszulkach stały się obowiązkowe w całej Premier League od sierpnia 1993, zastępując tradycyjną numerację 1–11 w dniu meczu.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historyczne dotyczące numeracji zawodników w Premier League · wiedza

BBC wyemitowała 15-minutowy fragment meczu towarzyskiego Arsenalu z rezerwami Arsenalu 16 września 1937, pierwszy mecz piłkarski pokazany w telewizji na żywo.

Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/777845-first-televised-football-soccer-broadcast · wiedza

Millennium Stadium w Cardiff otwarto w 1999 roku z pierwszym w Wielkiej Brytanii w pełni rozsuwanym dachem; FA Community Shield 2001 był pierwszym meczem piłkarskim rozegranym pod zamkniętym dachem.

Źródło: Oficjalna strona Principality Stadium, principalitystadium.wales/information/about-the-venue · wiedza

From 1986 the World Cup ball was fully synthetic.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

The foam made it a little faster and more water-resistant.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

Its design was inspired by space travel and the American space programme.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

Blue, white and red recalled the French flag, with a Gallic rooster in the design.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

Its colours and triangles drew on Asian culture for the first World Cup in Asia.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

It was a gold version of the tournament ball, for the final in Johannesburg.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

A new Finale has been made for each season since 2000-01.

Źródło: UEFA, 'The Champions League starball' (uefa.com); adidas · wiedza

1982, 1990, 1994 and 1998.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

1998, 2002 and the 2010 final.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

Three lion heads decorated each of its triad patterns.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

The brothers had made shoes together since the 1920s.

Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com) · wiedza

Adolf, known as Adi, founded Adidas.

Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com) · wiedza

Cameras close in on him bending down before the quarter-final against Peru.

Źródło: PUMA, 'The PUMA King' and 'Pelé and the PUMA King' (about.puma.com) · wiedza

It became one of the most famous boots of its era.

Źródło: PUMA, 'The PUMA King' and 'Pelé and the PUMA King' (about.puma.com) · wiedza

It is still on sale, more than four decades later.

Źródło: adidas, 'Copa Mundial since 1979' (adidas.com) · wiedza

It was very light and silver, blue and yellow.

Źródło: Nike, 'Mercurial: 1998' (nike.com) · wiedza

Early boots were heavy, ankle-high work boots that soaked up water.

Źródło: National Football Museum, 'Football boots' (nationalfootballmuseum.com) · wiedza

1968, 1970, 1979 and 1998.

Źródło: PUMA, 'The PUMA King' and 'Pelé and the PUMA King' (about.puma.com) · wiedza

1924, 1948, 1949 and 1994.

Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com) · wiedza

Adidas and Puma both stayed in the brothers' home town after the split.

Źródło: adidas Group, 'History' (adidas-group.com); PUMA, 'Our history' (about.puma.com) · wiedza

FIFA fined the federation and docked World Cup qualifying points; the deduction was later lifted.

Źródło: FIFA, 'Cameroon kit rulings 2002 and 2004' (inside.fifa.com); BBC Sport reports · wiedza

They had worn the sleeveless design at the Africa Cup of Nations earlier that year.

Źródło: FIFA, 'Cameroon kit rulings 2002 and 2004' (inside.fifa.com); BBC Sport reports · wiedza

He also played some matches as a striker.

Źródło: Mexican Football Federation, 'Jorge Campos' (miseleccion.mx) · wiedza

Its deal with Leeds United began the modern replica-kit trade.

Źródło: National Football Museum, 'Admiral and the replica shirt' (nationalfootballmuseum.com) · wiedza

West Germany wore white, so England changed.

Źródło: The FA, '1966: England's red shirts' (englandfootball.com) · wiedza

The team kept the colour after Italy became a republic in 1946.

Źródło: FIGC, 'Perché la Nazionale veste d'azzurro' (figc.it) · wiedza

They were 3-0 down and lost 3-1; the grey shirt was never worn again.

Źródło: Manchester United, 'The grey kit at The Dell, 1996' (manutd.com) · wiedza

1966, the 1970s, 1986 and 1996.

Źródło: National Football Museum, 'Admiral and the replica shirt' (nationalfootballmuseum.com) · wiedza

1991, 1994, 2002 and 2004.

Źródło: FIFA, 'Cameroon kit rulings 2002 and 2004' (inside.fifa.com); BBC Sport reports · wiedza

Hummel's design is one of the best-remembered World Cup shirts.

Źródło: Dansk Boldspil-Union, '1986: Danish Dynamite' (dbu.dk); hummel heritage · wiedza

The gold-plated figure represented Nike, the Greek goddess of victory.

Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com) · wiedza

Fattorini & Sons made it; City won it at the first attempt.

Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com) · wiedza

The Swiss silversmith Jörg Stadelmann made it in 1967 with its large handles.

Źródło: UEFA, 'The Champions League trophy' (uefa.com) · wiedza

Real Madrid, Ajax, Bayern, Milan and Liverpool all earned a trophy of their own.

Źródło: UEFA, 'The Champions League trophy' (uefa.com) · wiedza

The gold trophy was made to mark the unique feat.

Źródło: Premier League, 'The Premier League trophy' and 'The gold trophy of 2004' (premierleague.com) · wiedza

The base has been enlarged to make room for the plaques.

Źródło: CONMEBOL, 'El trofeo de la Copa Libertadores' (conmebol.com) · wiedza

France Football first gave the award in 1956.

Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com) · wiedza

1911, 1930, 1967 and 1974.

Źródło: FIFA Museum, 'The Jules Rimet Trophy' (fifamuseum.com); The FA, 'The FA Cup trophy' (thefa.com) · wiedza

1966, 1973, 1976, 1994 and 2005.

Źródło: UEFA, 'The Champions League trophy' (uefa.com) · wiedza

The Meisterschale is known in Germany as the Salatschüssel.

Źródło: DFL, 'Die Meisterschale' (bundesliga.com) · wiedza

The grass slides away in three sections, revealing the synthetic surface below.

Źródło: Tottenham Hotspur, 'Stadium: the retractable pitch' (tottenhamhotspur.com) · wiedza

The pitch grows outside in daylight and is moved back in for matches.

Źródło: FC Schalke 04, 'VELTINS-Arena' (schalke04.de) · wiedza

The dome was a 2002 World Cup venue.

Źródło: Sapporo Dome, 'Hovering soccer stage' (sapporo-dome.co.jp) · wiedza

974 is also Qatar's international dialling code.

Źródło: FIFA, 'Stadium 974' (fifa.com, 2022) · wiedza

Red has been used for Bayern home games.

Źródło: FC Bayern, 'Allianz Arena' (allianz-arena.com) · wiedza

The arch helps hold up the roof and can be seen across London.

Źródło: Wembley Stadium, 'The arch' (wembleystadium.com) · wiedza

Eduardo Souto de Moura's design has stands on only two sides.

Źródło: SC Braga, 'Estádio Municipal de Braga' (scbraga.pt) · wiedza

1996, 2001, 2005 and 2007.

Źródło: Johan Cruijff ArenA, 'History' (johancruijffarena.nl) · wiedza

2001, 2003, 2019 and 2021.

Źródło: Sapporo Dome, 'Hovering soccer stage' (sapporo-dome.co.jp) · wiedza

It was the first World Cup stadium designed to be fully dismantled.

Źródło: FIFA, 'Stadium 974' (fifa.com, 2022) · wiedza

Floodlights had been used for friendlies for years before the League allowed them.

Źródło: Portsmouth FC, 'The first Football League floodlit match, 1956' (portsmouthfc.co.uk) · wiedza

Arsenal won 6-1 under their new lights.

Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages · wiedza

English papers called Wolves 'champions of the world', and a French journalist proposed a proper test.

Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began' · wiedza

One end of the Emirates is called the Clock End too.

Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages · wiedza

United beat Anderlecht 10-0 there in September 1956.

Źródło: Manchester United, 'Old Trafford history' and 1956-57 European Cup reports (manutd.com) · wiedza

UEFA launched the European Cup the following year.

Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began' · wiedza

Opponents included Spartak Moscow, Honvéd and Real Madrid.

Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began' · wiedza

1878, 1954, 1956 and 2006.

Źródło: Wolverhampton Wanderers, 'The floodlit friendlies' (wolves.co.uk); UEFA, 'How the European Cup began' · wiedza

1958, 1968 and 2006.

Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages · wiedza

The plane crashed at Munich-Riem airport on 6 February 1958.

Źródło: Arsenal FC (arsenal.com) and Manchester United (manutd.com) heritage pages · wiedza

His vulcanised rubber ball did not need a pig's bladder inside.

Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com) · wiedza

Argentina's ball was used before half-time and Uruguay's after; Uruguay won 4-2.

Źródło: FIFA, 'World Cup 1930: the two balls of the final' (inside.fifa.com) · wiedza

Older balls were laced shut after the bladder was pumped up.

Źródło: adidas, 'World Cup balls through history' (adidas.com); FIFA Museum, 'The official match balls' (fifamuseum.com) · wiedza

Hurst was expected to keep it after his hat-trick; the ball came back to England in 1996.

Źródło: FIFA, '1966: the final ball's journey' (inside.fifa.com) · wiedza

Brown leather balls had been the norm until then.

Źródło: The FA, 'History of the Laws: the white ball' (thefa.com) · wiedza

Players complained of pain and injury from heading them.

Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com) · wiedza

It was the orange-brown Challenge 4-Star.

Źródło: FIFA, '1966: the final ball's journey' (inside.fifa.com) · wiedza

1855, 1930, 1950 and 1966.

Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com) · wiedza

1930, 1950 and 1966.

Źródło: FIFA, '1966: the final ball's journey' (inside.fifa.com) · wiedza

Heading the laced seam of a wet, heavy ball was painful.

Źródło: National Football Museum, 'The history of the football' (nationalfootballmuseum.com) · wiedza

The club later sold the ground to the Scottish FA.

Źródło: Queen's Park FC, 'Our history' (queensparkfc.co.uk) · wiedza

Luton's pitch arrived in 1985; Oldham and Preston followed.

Źródło: EFL, 'Artificial pitches in the Football League' (efl.com) · wiedza

Preston were the last to replace theirs with grass.

Źródło: EFL, 'Artificial pitches in the Football League' (efl.com) · wiedza

Sir Francis Ley built it after a visit to the United States; Derby played there from 1895 to 1997.

Źródło: Derby County, 'The Baseball Ground' heritage pages (dcfc.co.uk) · wiedza

The grass had to be replaced again and again.

Źródło: Johan Cruijff ArenA, 'History' (johancruijffarena.nl) · wiedza

The pallets can be taken out for concerts and other events.

Źródło: Principality Stadium, 'The pitch' (principalitystadium.wales) · wiedza

Big clubs dreaded FA Cup ties there.

Źródło: Yeovil Town FC, 'Huish: the sloping pitch' (ytfc.net) · wiedza

1981, 1985, 1996 and 1997.

Źródło: EFL, 'Artificial pitches in the Football League' (efl.com) · wiedza

About 1890, 1899, 1996 and 1999.

Źródło: Principality Stadium, 'The pitch' (principalitystadium.wales) · wiedza

Two of its shots hit the square woodwork in a 1-0 defeat; the posts are now in the club museum.

Źródło: AS Saint-Étienne, 'Les poteaux carrés' (asse.fr); Musée des Verts · wiedza