Rozdział 2: Rekordy i statystyki

Guinness World Records uznaje 173 850 płacących widzów na Maracanie 16 lipca 1950 za oficjalny rekord frekwencji w meczu piłkarskim, choć nieoficjalne szacunki są wyższe.

Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/101615-largest-attendance-at-a-football-soccer-fifa-world-cup-match · wiedza

Australia pokonała Samoa Amerykańskie 31:0 w eliminacjach mistrzostw świata 2002, 11 kwietnia 2001, co jest największą oficjalną różnicą bramek w meczu reprezentacji.

Źródło: FIFA, inside.fifa.com/news/the-story-behind-an-unlikely-world-record · wiedza

Archie Thompson z Australii zdobył 13 bramek w wygranym 31:0 meczu z Samoa Amerykańskim 11 kwietnia 2001, rekord w pojedynczym meczu międzypaństwowym.

Źródło: FIFA, inside.fifa.com/news/the-story-behind-an-unlikely-world-record · wiedza

David Zdrilic dołożył w tym samym meczu 8 własnych bramek, drugi najlepszy indywidualny wynik w meczu międzypaństwowym od I wojny światowej.

Źródło: FIFA, inside.fifa.com/news/the-story-behind-an-unlikely-world-record · wiedza

Just Fontaine z Francji zdobył 13 bramek na mistrzostwach świata 1958, nadal rekord w jednym turnieju; nikt go od tego czasu nie wyrównał.

Źródło: FIFA, fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/just-fontaine-thirteen-goals-1958 · wiedza

Pele zdobył mistrzostwo świata z Brazylią w 1958, 1962 i 1970 roku, jedyny zawodnik w historii, który wygrał je trzykrotnie.

Źródło: FIFA, fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/articles/pele-three-world-cup-titles-only-player · wiedza

Norman Whiteside z Irlandii Północnej miał 17 lat i 41 dni, gdy zagrał przeciwko Jugosławii 17 czerwca 1982, bijąc wcześniejszy rekord Pelego.

Źródło: FIFA / Guinness World Records, fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/articles/norman-whiteside-record-1982 · wiedza

Geoff Hurst z Anglii zdobył trzy bramki w finale 1966 przeciwko RFN, pierwszy hat trick w finale mistrzostw świata w historii.

Źródło: FIFA, fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/articles/england-west-germany-1966 · wiedza

Hakan Sukur z Turcji strzelił Korei Południowej bramkę już po 11 sekundach w meczu o trzecie miejsce w 2002 roku, bijąc rekord Vaclava Maseka z 1962.

Źródło: FIFA / Guinness World Records, fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/articles/hakan-sukur-fastest-goal-2002 · wiedza

Lucien Laurent z Francji zdobył pierwszą bramkę w historii mistrzostw świata FIFA, w wygranym 4:1 meczu z Meksykiem 13 lipca 1930.

Źródło: FIFA / Guinness World Records, inside.fifa.com/news/lucien-laurent-the-first-world-cup-goalscorer · wiedza

Carlos Caszely z Chile otrzymał bezpośrednio czerwoną kartkę w 67. minucie meczu z RFN 14 czerwca 1974 za kopnięcie Bertiego Vogtsa po wślizgu, pierwszą czerwoną kartkę pokazaną na mistrzostwach świata.

Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/482316-first-player-to-receive-a-red-card-at-the-fifa-world-cup · wiedza

Jose Batista z Urugwaju został wykluczony już po 56 sekundach meczu ze Szkocją w 1986 roku, nadal najszybsza czerwona kartka w historii mistrzostw świata.

Źródło: Wzajemnie zweryfikowane opracowania historii mistrzostw świata dotyczące meczu Urugwaj – Szkocja, 1986 · wiedza

Węgry pokonały Salwador 10:1 15 czerwca 1982, jedyny raz, gdy drużyna zdobyła dziesięć bramek w meczu mistrzostw świata; różnicę dziewięciu bramek dzielą z nim wyniki Węgry 9:0 Korea Południowa (1954) i Jugosławia 9:0 Zair (1974).

Źródło: FourFourTwo, fourfourtwo.com/features/story-hungarys-10-0-rout-el-salvador-1982 · wiedza

Laszlo Kiss z Węgier wszedł jako zawodnik rezerwowy i w zaledwie siedem minut strzelił hat trick w tym rekordowym zwycięstwie, jedyny hat trick rezerwowego w historii mistrzostw świata.

Źródło: FourFourTwo, fourfourtwo.com/features/story-hungarys-10-0-rout-el-salvador-1982 · wiedza

Essam El-Hadary z Egiptu zagrał od początku w meczu z Arabią Saudyjską 25 czerwca 2018 w wieku 45 lat i 161 dni, co było zarazem jego debiutem na mistrzostwach świata i rekordem wieku najstarszego zawodnika.

Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/oldest-player-to-make-a-fifa-world-cup-finals-debut · wiedza

Wymiany wprowadzono na mistrzostwach świata w 1970 roku; Anatoliy Puzach ze Związku Radzieckiego został pierwszym zawodnikiem rezerwowym, który wszedł na boisko, zastępując w przerwie meczu z Meksykiem Viktora Serebryanikova.

Źródło: Guinness World Records, guinnessworldrecords.com/world-records/481757-first-substitution-at-a-fifa-world-cup · wiedza

RFN pokonała Francję 5:4 w rzutach z punktu karnego po remisie 3:3 w półfinale w 1982 roku w Sewilli, pierwszy mecz mistrzostw świata rozstrzygnięty w rzutach z punktu karnego.

Źródło: Olympics.com, olympics.com/en/news/penalty-shootout-football-world-cup-stats · wiedza

12 rzutów w półfinale 1982 wyrównuje jedynie zwycięstwo Szwecji z Rumunią 5:4 w rzutach z punktu karnego w ćwierćfinale 1994, wspólnie najdłuższe w historii mistrzostw świata.

Źródło: Olympics.com, olympics.com/en/news/penalty-shootout-football-world-cup-stats · wiedza

25 meczów Lothara Matthausa z pięciu mistrzostw świata było rekordem od 1998 roku, aż do przekroczenia go przez Lionela Messiego w finale 2022; Messi zakończył turniej 2026 z 34 meczami, a drugi w tym zestawieniu Cristiano Ronaldo ma ich 27.

Źródło: Guinness World Records, najwięcej występów w turniejach finałowych mistrzostw świata FIFA (czerwiec 2026); tabela występów FootballTransfers, 21 lipca 2026 · wiedza

Austria odrobiła straty z 0:3 i pokonała Szwajcarię 7:5 26 czerwca 1954, 12 bramek w jednym meczu, nadal najwięcej w historii mistrzostw świata.

Źródło: FIFA, fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/articles/austria-switzerland-highest-scoring-game-1954 · wiedza

Zagrał w 39 z 42 meczów ligowych; żaden strzelec z najwyższej klasy rozgrywkowej w Anglii nie dorównał tej liczbie.

Źródło: Everton FC, materiały historyczne „Dixie Dean” (evertonfc.com) · wiedza

Strzelił hat-tricka Arsenalowi na Goodison Park, ostatnią bramkę głową.

Źródło: Everton FC, materiały historyczne „Dixie Dean” (evertonfc.com) · wiedza

Przewodził tej liście w barwach Chelsea i Tottenhamu w latach 1959–1969.

Źródło: Tottenham Hotspur, „Jimmy Greaves” (tottenhamhotspur.com); dane EFL · wiedza

Strzelał bramki dla West Bromwich, Fulham, Leicester i Shrewsbury w latach 1946–1965.

Źródło: EFL, „Records: most Football League goals” (efl.com); materiały historyczne Leicester City i Shrewsbury Town · wiedza

Celtic wygrał 9:0; McGrory strzelił dla klubu ponad 400 bramek ligowych.

Źródło: Celtic FC, materiały historyczne „Jimmy McGrory” (celticfc.com); dane SPFL · wiedza

Bournemouth wygrało mecz pierwszej rundy 11:0.

Źródło: AFC Bournemouth, „Ted MacDougall's nine” (afcb.co.uk); The FA, dane o FA Cup · wiedza

Mecz eliminacji mistrzostw Europy na Wembley zakończył się wynikiem 5:0.

Źródło: The FA, „England match archive: England 5-0 Cyprus, 1975” (englandfootball.com) · wiedza

10 (1936), 9 (1971), 8 (1928) i 5 (1975).

Źródło: AFC Bournemouth, „Ted MacDougall's nine” (afcb.co.uk); The FA, dane o FA Cup · wiedza

1936, 1965, 1971 i 1975.

Źródło: EFL, „Records: most Football League goals” (efl.com); materiały historyczne Leicester City i Shrewsbury Town · wiedza

Luton pokonało Bristol Rovers 12:0; dziesięć bramek Payne'a to nadal rekord Football League w jednym meczu.

Źródło: Luton Town FC, „Joe Payne's ten goals” (lutontown.co.uk); dane EFL · wiedza

Oba wyniki padły w pierwszej rundzie Pucharu Szkocji 12 września 1885 roku.

Źródło: Arbroath FC, „Club history: 36-0” (arbroathfc.co.uk); dane Scottish FA · wiedza

Preston było w drodze do miana „Invincibles”.

Źródło: The FA, „FA Cup records” (thefa.com) · wiedza

Stockport County pokonało Halifax takim samym wynikiem w 1934 roku.

Źródło: Newcastle United, materiały historyczne „Len Shackleton” (nufc.co.uk) · wiedza

Shackleton przeszedł z Bradford Park Avenue zaledwie kilka dni wcześniej.

Źródło: Newcastle United, materiały historyczne „Len Shackleton” (nufc.co.uk) · wiedza

Od tamtej pory żaden zespół z najwyższej klasy rozgrywkowej w Anglii nie wygrał wyżej.

Źródło: EFL, „Records” (efl.com) · wiedza

Stało się to w Pucharze Zdobywców Pucharów, który Sporting ostatecznie wygrał.

Źródło: UEFA, „Competition records: biggest wins” (uefa.com) · wiedza

Pokonali Jeunesse Hautcharage 8:0 na wyjeździe i 13:0 na Stamford Bridge.

Źródło: Chelsea FC, „European history” (chelseafc.com) · wiedza

Różnice 36, 26, 15 i 13 bramek.

Źródło: Arbroath FC, „Club history: 36-0” (arbroathfc.co.uk); dane Scottish FA · wiedza

1909, 1934, 1971 i 1995.

Źródło: EFL, „Records” (efl.com) · wiedza

Drużyna Aberdeen nie miała prawdziwego zespołu piłkarskiego; wynik 36:0 Arbroath to nadal rekord w brytyjskiej piłce seniorskiej.

Źródło: Arbroath FC, „Club history: 36-0” (arbroathfc.co.uk); dane Scottish FA · wiedza

Celtic wygrał 2:1; tydzień wcześniej Hampden pomieścił 149 415 widzów na meczu Szkocja – Anglia.

Źródło: Dane SPFL i Scottish FA o frekwencji; Rangers FC, „Ibrox history” (rangers.co.uk) · wiedza

Rangers zagrali z Celtikiem w derbach noworocznych.

Źródło: Dane SPFL i Scottish FA o frekwencji; Rangers FC, „Ibrox history” (rangers.co.uk) · wiedza

Old Trafford zbombardowano w 1941 roku, więc United dzieliło Maine Road; gościem był Arsenal.

Źródło: Manchester United, „Old Trafford history” i rekordowa frekwencja (manutd.com) · wiedza

Był to półfinał Pucharu Anglii; United nie grało.

Źródło: Manchester United, „Old Trafford history” i rekordowa frekwencja (manutd.com) · wiedza

Był to mecz Pierwszej Dywizji 12 października 1935 roku.

Źródło: Chelsea FC, „Stamford Bridge history” (chelseafc.com) · wiedza

Były to derby w Nowy Rok; Ibrox pobiło własny rekord rok później.

Źródło: Dane SPFL i Scottish FA o frekwencji; Rangers FC, „Ibrox history” (rangers.co.uk) · wiedza

Był to mecz czwartej rundy Pucharu Anglii.

Źródło: Liverpool FC, „Anfield history” (liverpoolfc.com) · wiedza

149 415, 118 567, 83 260 i 82 905.

Źródło: Dane SPFL i Scottish FA o frekwencji; Rangers FC, „Ibrox history” (rangers.co.uk) · wiedza

1935, 1939, 1948 i 1952.

Źródło: Manchester United, „Old Trafford history” i rekordowa frekwencja (manutd.com) · wiedza

Wimbledon dzieliło wówczas z Crystal Palace stadion Selhurst Park.

Źródło: Premier League, „Records” i podsumowania sezonów (premierleague.com) · wiedza

Vélez Sarsfield pokonał Ferro Carril Oeste 6:1.

Źródło: Club Atlético Vélez Sarsfield, „Chilavert” (velez.com.ar); Guinness World Records · wiedza

Jego wybicie z własnego pola karnego odbiło się i przeleciało nad Arturem Borucem; Guinness uznał ją wówczas za najdłuższą bramkę, 91,9 m.

Źródło: Stoke City FC, relacja z meczu ze Southampton, 2 listopada 2013 (stokecityfc.com); Guinness World Records · wiedza

Tysięczną bramkę osiągnął z Leyton Orient w 1996 roku, w wieku 47 lat.

Źródło: EFL, „Records” (efl.com) · wiedza

Jego bramka dała wynik 2:2 w Pucharze UEFA, ale United odpadło przez bramki na wyjeździe.

Źródło: Manchester United, „Old Trafford history” i rekordowa frekwencja (manutd.com) · wiedza

Jego daleki wykop odbił się nad Alexem Stepneyem; mecz na Old Trafford zakończył się wynikiem 3:3.

Źródło: Tottenham Hotspur, materiały historyczne „Pat Jennings” (tottenhamhotspur.com); The FA, Charity Shield 1967 · wiedza

Piłka odbiła się przed Benem Fosterem i przeleciała nad nim.

Źródło: Premier League, relacja z meczu Tottenham – Watford, 17 marca 2007 (premierleague.com) · wiedza

Seria, w barwach Blackburn, Aston Villi i Tottenhamu, trwała od 2004 do 2012 roku.

Źródło: Premier League, „Brad Friedel's 310 consecutive appearances” (premierleague.com) · wiedza

1967, 1986, 1999 i 2013.

Źródło: Tottenham Hotspur, materiały historyczne „Pat Jennings” (tottenhamhotspur.com); The FA, Charity Shield 1967 · wiedza

1967, 2007, 2013 i 2021.

Źródło: Newcastle United, „Tom King's record goal” i Guinness World Records (2021) · wiedza

Helmuth Duckadam obronił cztery rzuty karne z rzędu w Sewilli; Steaua została pierwszym zwycięzcą z Europy Wschodniej.

Źródło: UEFA, „1986 European Cup final: Steaua v Barcelona” (uefa.com) · wiedza

Strzelił bramkę dla Yokohama FC w drugiej lidze japońskiej.

Źródło: Guinness World Records, „Oldest professional football goalscorer” (2017) · wiedza

W styczniu 1965 roku otrzymał tytuł szlachecki, a kilka tygodni później rozegrał swój ostatni mecz w najwyższej klasie rozgrywkowej dla Stoke, w wieku 50 lat.

Źródło: Stoke City FC, materiały historyczne „Sir Stanley Matthews” (stokecityfc.com) · wiedza

Blackpool odrobiło straty z 1:3 i pokonało Bolton 4:3 na Wembley.

Źródło: Stoke City FC, materiały historyczne „Sir Stanley Matthews” (stokecityfc.com) · wiedza

Strzelał bramki w każdym sezonie od pierwszego sezonu ligi aż do 2012/13.

Źródło: Premier League, „Records” i podsumowania sezonów (premierleague.com) · wiedza

Walijski skrzydłowy zagrał też w reprezentacji w wieku 45 lat.

Źródło: Manchester City, materiały historyczne „Billy Meredith” (mancity.com) · wiedza

Mondragón zagrał w reprezentacji Kolumbii w wieku 43 lat w 2014 roku.

Źródło: FIFA, relacje z meczów i dane o mistrzostwach świata (fifa.com, inside.fifa.com) · wiedza

Był trenerem klubu; do dziś pozostaje najstarszym piłkarzem w historii Football League.

Źródło: EFL, „Oldest Football League player” – dane (efl.com) · wiedza

51, 49, 43 i 42.

Źródło: EFL, „Oldest Football League player” – dane (efl.com) · wiedza

1924, 1947, 1965 i 1994.

Źródło: FIFA, relacje z meczów i dane o mistrzostwach świata (fifa.com, inside.fifa.com) · wiedza

Nadal jest najstarszym strzelcem bramki w historii mistrzostw świata.

Źródło: FIFA, relacje z meczów i dane o mistrzostwach świata (fifa.com, inside.fifa.com) · wiedza

Przeszedł z West Bromwich Albion do Aston Villi.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, mfc.co.uk, arsenal.com, manutd.com) i dane The FA o rekordowych kwotach transferów · wiedza

Herbert Chapman zapłacił Boltonowi nieco ponad 10 000 funtów.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, mfc.co.uk, arsenal.com, manutd.com) i dane The FA o rekordowych kwotach transferów · wiedza

Spędził sezon w Torino; był to pierwszy brytyjski transfer za ponad 100 000 funtów.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, mfc.co.uk, arsenal.com, manutd.com) i dane The FA o rekordowych kwotach transferów · wiedza

Bill Nicholson nie chciał obciążać go tą etykietą.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, manutd.com, nufc.co.uk, leedsunited.com, tottenhamhotspur.com) i dane The FA o brytyjskich rekordach transferowych · wiedza

United zapłaciło około 1,5 mln funtów; Robson został później kapitanem klubu i reprezentacji.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, manutd.com, nufc.co.uk, leedsunited.com, tottenhamhotspur.com) i dane The FA o brytyjskich rekordach transferowych · wiedza

Wartość transakcji oszacowano łącznie na około 7 mln funtów.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, manutd.com, nufc.co.uk, leedsunited.com, tottenhamhotspur.com) i dane The FA o brytyjskich rekordach transferowych · wiedza

Zdobył mistrzostwo z Blackburn w 1995 roku.

Źródło: Newcastle United, materiały historyczne „Alan Shearer” (nufc.co.uk) · wiedza

1893, 1905, 1928 i 1962.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, mfc.co.uk, arsenal.com, manutd.com) i dane The FA o rekordowych kwotach transferów · wiedza

1981, 1995, 1996 i 2000.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, manutd.com, nufc.co.uk, leedsunited.com, tottenhamhotspur.com) i dane The FA o brytyjskich rekordach transferowych · wiedza

Middlesbrough kupiło go z Sunderlandu, aby uniknąć spadku.

Źródło: Historie klubów (wba.co.uk, mfc.co.uk, arsenal.com, manutd.com) i dane The FA o rekordowych kwotach transferów · wiedza

Seria, od czerwca 1986 do września 1989 roku, jest europejskim rekordem.

Źródło: UEFA, „Steaua's 104-match unbeaten run” (uefa.com) · wiedza

USA wygrały półfinał 2:0 w Bloemfontein.

Źródło: FIFA, „2009 Confederations Cup: USA end Spain's run” (inside.fifa.com) · wiedza

Faustino Asprilla strzelił jedyną bramkę na San Siro; seria zaczęła się w 1991 roku.

Źródło: AC Milan, „The 58-match unbeaten run” (acmilan.com); Lega Serie A · wiedza

Seria zakończyła się w sezonie 2008/09.

Źródło: Olympique Lyonnais, „Sept titres de suite” (ol.fr); LFP (ligue1.fr) · wiedza

Seria trwała do 2018 roku.

Źródło: FC BATE Borisov, „Club history” (fcbate.by); profile klubów UEFA (uefa.com) · wiedza

Metalurgs Liepāja przerwał serię w 2005 roku.

Źródło: Latvian Football Federation, „Virsliga champions” (lff.lv) · wiedza

Ich trenerem był Laurent Blanc.

Źródło: Olympique Lyonnais, „Sept titres de suite” (ol.fr); LFP (ligue1.fr) · wiedza

104, 69, 58 i 49 meczów; seria Celticu pod wodzą Brendana Rodgersa zakończyła się w grudniu 2017 roku.

Źródło: AC Milan, „The 58-match unbeaten run” (acmilan.com); Lega Serie A · wiedza

2008, 2016 i 2018; serię jedenastu tytułów Dinama przerwała Rijeka.

Źródło: Dane o ligach: LFP (ligue1.fr), Croatian Football Federation (hns-cff.hr) i Belarus Football Federation (abff.by) · wiedza

Rangers zdobyli 102 punkty pod wodzą Stevena Gerrarda w sezonie 2020/21.

Źródło: Rangers FC, „55: unbeaten champions 2020-21” (rangers.co.uk); SPFL · wiedza

Piastował to stanowisko od 1902 do 1948 roku.

Źródło: West Bromwich Albion, materiały historyczne „Fred Everiss” (wba.co.uk) · wiedza

Poprowadził pięć różnych reprezentacji w pięciu turniejach z rzędu.

Źródło: FIFA, dane o trenerach na mistrzostwach świata (inside.fifa.com) · wiedza

Pentland, który trenował Athletic w latach 20. i 30. XX wieku, wprowadził też do Bilbao grę krótkimi podaniami.

Źródło: Athletic Club, „Mister Pentland” (athletic-club.eus) · wiedza

Dortmund wygrał w 1997 roku, a Bayern w 2001; pierwszy był Ernst Happel.

Źródło: Historie klubów Borussia Dortmund (bvb.de) i FC Bayern (fcbayern.com); UEFA, finały Ligi Mistrzów 1997 i 2001 · wiedza

Zdobył trzy tytuły z Sunderlandem w latach 90. XIX wieku i dwa z Liverpoolem, w 1901 i 1906 roku.

Źródło: Materiały historyczne Sunderland AFC (safc.com) i Liverpool FC (liverpoolfc.com) o Tomie Watsonie · wiedza

Wygrał Puchar Europy z Bayernem, Puchar UEFA z Mönchengladbach i Puchar Zdobywców Pucharów z Barceloną.

Źródło: Historie klubów FC Bayern, Borussia Mönchengladbach i FC Barcelona; UEFA, finały europejskich pucharów 1974, 1979 i 1982 · wiedza

Był znany z rozwijania młodych piłkarzy, takich jak David Platt i Danny Murphy.

Źródło: Crewe Alexandra, „Dario Gradi” (crewealex.net) · wiedza

46, 26, 24 i 22 lata.

Źródło: West Bromwich Albion, materiały historyczne „Fred Everiss” (wba.co.uk) · wiedza

1922, 1982, 2001 i 2002.

Źródło: FIFA, dane o trenerach na mistrzostwach świata (inside.fifa.com) · wiedza

Chiny zakwalifikowały się za jego kadencji do swoich pierwszych mistrzostw świata.

Źródło: FIFA, dane o trenerach na mistrzostwach świata (inside.fifa.com) · wiedza