Zasada korzyści

Przepis 5: sędzia pozwala grać dalej, gdy dojdzie do przewinienia, a drużyna, która go nie popełniła, odniesie korzyść ze stosowania korzyści, i karze pierwotne przewinienie, jeśli przewidywana korzyść nie nastąpi wtedy lub w ciągu kilku sekund.

Sygnałem korzyści jest wyciągnięcie obu rąk do przodu, zwykle z komendą słowną „gra dalej”. Jedna uniesiona ręka oznacza rzut wolny pośredni, a wyciągnięta ręka wskazuje kierunek rzutu wolnego lub rożnego.

Korzyść musi się „zrealizować”: drużyna, która nie popełniła przewinienia, zachowuje realną przewagę, na przykład posiadanie piłki z faktyczną możliwością gry do przodu, strzał lub obiecującą akcję. Samo ponowne dotknięcie piłki nie wystarczy.

Jeśli przewidywana korzyść nie nastąpi w ciągu kilku sekund, sędzia karze pierwotne przewinienie rzutem wolnym z miejsca, w którym do niego doszło.

Przepis 5 pozwala sędziemu wstrzymać gwizdek na kilka sekund. Jeśli korzyść się zrealizuje, gra toczy się dalej; jeśli nie, sędzia wraca i karze pierwotne przewinienie.

Napomnienie lub wykluczenie należne za przewinienie objęte korzyścią nie przepada: sędzia pokazuje kartkę, gdy piłka następnym razem będzie poza grą.

Korzyść istnieje po to, by drużyna popełniająca przewinienie nic nie zyskała na faulu. Bez niej cyniczne podstawienie nogi niszczyłoby obiecującą akcję, a rzut wolny byłby marnym zamiennikiem rajdu na bramkę.

„Gra dalej” to komenda słowna, którą sędzia wypowiada wraz z sygnałem korzyści obiema rękami. Informuje zawodników, że przewinienie zostało zauważone, ale gra toczy się dalej, więc nikt nie powinien się zatrzymywać ani protestować.

Jeśli przewinienie sprawia, że faulowana drużyna nie ma użytecznego posiadania piłki ani możliwości gry do przodu, nie ma korzyści, którą można chronić. Sędzia natychmiast gwiżdże i przyznaje rzut wolny.

Rzut karny jest zwykle większą korzyścią, więc w polu karnym korzyść stosuje się tylko wtedy, gdy istnieje wyraźna szansa na natychmiastowe zdobycie bramki; w przeciwnym razie sędzia przyznaje rzut karny.

Przepis 5 stanowi, że pierwotne przewinienie się karze, jeśli przewidywana korzyść „nie nastąpi wtedy lub w ciągu kilku sekund”. Przepis nie podaje dokładnej liczby sekund; wytyczne dla sędziów mówią jedynie o krótkim oknie czasowym.

Jeśli korzyść się zrealizuje, pierwotne przewinienie nie jest w ogóle karane, więc nie ma rzutu wolnego. Do załatwienia pozostaje tylko napomnienie lub wykluczenie, pokazane, gdy piłka następnym razem będzie poza grą.

IFAB dodał klauzulę o korzyści w 1903 roku, aby sędzia nie musiał karać każdego przewinienia, gdy gwizdek pomógłby tylko drużynie popełniającej przewinienie. Rok 1863 to rok pierwszych przepisów gry, 1925 – zmiana w przepisie o spalonym z trzech obrońców na dwóch, a 1970 – wprowadzenie kartek.

Przepis 5 powierza tę decyzję wyłącznie sędziemu. Sędzia asystent może zasygnalizować przewinienie, a VAR sprawdzić jego skutki, ale żaden z nich nie może zdecydować o pozwoleniu na kontynuowanie gry.

Przepis nie wyznacza maksimum. Każde przewinienie ocenia się osobno. W praktyce powtarzające się faulowanie przez tę samą drużynę samo w sobie jest powodem, by przerwać grę i udzielić napomnienia, zamiast w kółko pozwalać na jej kontynuowanie.

Cofnięcie korzyści przenosi grę do pierwotnego przewinienia, a wznowienie wykonuje się z miejsca tego przewinienia, nie z miejsca, do którego piłka w międzyczasie dotarła.

Protokół VAR obejmuje cztery kategorie decydujące o przebiegu meczu: bramka/brak bramki, rzut karny/brak rzutu karnego, bezpośrednia czerwona kartka (nie drugie napomnienie) i pomyłka co do tożsamości zawodnika. Samej decyzji o korzyści nie można weryfikować – tylko jej skutki, jeśli mieszczą się w tych czterech kategoriach.

Przepis o „faulu taktycznym” pojawił się w 1990 roku: przewinienie pozbawiające bramki lub realnej szansy na jej zdobycie zaczęło skutkować wykluczeniem.

Każde przewinienie zachowuje własną konsekwencję dyscyplinarną, więc oba napomnienia pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry; dwa napomnienia dla tego samego zawodnika oznaczają wykluczenie.

Korzyść zawsze przysługuje drużynie, która nie popełniła przewinienia; nigdy nie stosuje się jej na rzecz strony, która je popełniła. Jeśli zawodnicy obu drużyn popełnią przewinienia w tym samym momencie, sędzia karze poważniejsze z nich.

Chorągiewka sędziego asystenta to informacja, nie decyzja. Przepis 5 zostawia korzyść sędziemu, który może opuścić chorągiewkę i pozwolić akcji trwać.

Korzyść nie należy do czterech kategorii podlegających weryfikacji. VAR może interweniować tylko wtedy, gdy to, co nastąpiło potem, dotyczy bramki, rzutu karnego, bezpośredniej czerwonej kartki lub pomyłki co do tożsamości – na przykład niezauważonego przewinienia w akcji prowadzącej do bramki.

Żaden zawodnik nie może domagać się korzyści ani jej cofnięcia. Kapitan może z szacunkiem porozmawiać z sędzią, ale decyzja pozostaje w pełni po stronie sędziego zgodnie z Przepisem 5.

Od sezonu 2025/26 tylko kapitan drużyny może podejść do sędziego w sprawie ważnej decyzji i musi to zrobić z szacunkiem. Nie daje mu to żadnej władzy nad samą decyzją, a inni zawodnicy, którzy otaczają sędziego, ryzykują napomnienie.

Kartki pokazuje wyłącznie sędzia, a kartkę należną za przewinienie objęte korzyścią pokazuje się, gdy piłka następnym razem będzie poza grą. Gry nie przerywa się tylko po to, by ją pokazać.

Gdy sędzia sygnalizuje korzyść i woła „gra dalej”, zawodnicy muszą grać dalej; zawodnik, który zatrzymuje się, by protestować, marnuje korzyść.

Sędziowie asystenci i sędzia techniczny mogą przekazywać sędziemu informacje, w tym o tym, czy akcja rzeczywiście się rozwinęła. Decyzja o utrzymaniu lub cofnięciu korzyści pozostaje po stronie sędziego.

Okazywanie niezadowolenia słowem lub gestem jest przewinieniem karanym napomnieniem na mocy Przepisu 12, w równym stopniu dla zawodników, zawodników rezerwowych i osób funkcyjnych; sprzeciw wobec decyzji o korzyści nie jest wyjątkiem.

Sygnał nie jest ostateczny: jeśli przewidywana korzyść nie nastąpi w ciągu kilku sekund, sędzia gwiżdże i karze pierwotne przewinienie.

Sędzia techniczny pomaga przy wymianach, doliczonym czasie gry i strefie technicznej oraz może zgłosić niewłaściwe postępowanie, które zauważy. Korzyść nie należy do jego zadań: Przepis 5 zostawia ją sędziemu.

Korzyść jest najmocniejsza, gdy drużyna, która nie popełniła przewinienia, zachowuje piłkę z realną możliwością gry do przodu: kontrą, decydującym podaniem lub strzałem. Głęboko na własnej połowie, bez akcji ofensywnej, rzut wolny zwykle jest wart więcej.

Przepis 5 mówi sędziemu, że gdy przewinienie zasługuje na wykluczenie, przerywa on grę i wyklucza zawodnika, chyba że pojawi się późniejsza okazja do zdobycia bramki. Tylko prawdziwa, natychmiastowa szansa uzasadnia pozwolenie, by przewinienie zasługujące na czerwoną kartkę toczyło się dalej.

Przy gwałtownym, agresywnym zachowaniu poza piłką zwykle nie ma nic wartego ochrony, a grozi odwet, więc sędzia przerywa grę, zamiast pozwalać na jej kontynuowanie.

Sędzia przerywa grę przy podejrzeniu poważnej kontuzji, nawet gdy korzyść jest w toku; wznowieniem nadal jest rzut wolny za pierwotne przewinienie.

Nic w Przepisie 5 nie ogranicza korzyści do gry w ataku. Jeśli obrońca zostanie sfaulowany, ale jego drużyna zachowa piłkę i może bezpiecznie ją rozegrać, sędzia może pozwolić grać dalej. Zdarza się to po prostu rzadziej, bo dla broniącej się strony rzut wolny jest często lepszym rozwiązaniem.

Korzyść nie ogranicza się do gry otwartej. Jeśli obrońca fauluje atakującego w chwili dośrodkowania z rzutu rożnego, a piłka i tak spada do atakującego, który oddaje strzał, sędzia może pozwolić grać dalej i zająć się przewinieniem przy najbliższym przerwaniu gry.

Korzyść musi być prawdziwa. Odizolowany zawodnik, który zaraz znów będzie atakowany, nie ma korzyści, więc sędzia gwiżdże i przyznaje rzut wolny.

Rzut karny jest zwykle większą korzyścią, więc sędzia go przyznaje, chyba że od razu dostępna jest bramka.

Przepis pyta, czy drużyna, która nie popełniła przewinienia, odnosi korzyść, a nie w którą stronę gra. Podanie do tyłu, które uwalnia zespół spod presji, jest korzyścią; takie, które po prostu oddaje atak, nią nie jest, i sędzia nadal może wrócić do przewinienia.

Korzyść istnieje dla drużyny, która nie popełniła przewinienia. Jeśli piłkę zachowuje strona, która je popełniła, nie ma czego chronić: sędzia przerywa grę i przyznaje rzut wolny jej przeciwnikom.

Bramka zostaje uznana, a napomnienie lub wykluczenie należne za pierwotne przewinienie pokazuje się przy tym przerwaniu gry, przed rozpoczęciem gry.

Sędzia może wrócić tylko wtedy, gdy korzyść jest jeszcze niepewna, co Przepis określa na kilka sekund. Gdy akcja już się rozwinęła i została stracona później, przewinienie przepada, a gra toczy się dalej.

Napomnienie pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry dokładnie tak, jak w chwili przewinienia. Drugie napomnienie dla tego samego zawodnika oznacza wykluczenie, a jego drużyna gra dalej z jednym zawodnikiem mniej.

Szansa powrotu do przewinienia trwa tylko kilka sekund. Gdy gra wyraźnie poszła dalej, rzut wolny przepada na dobre – choć kartkę, na którą zasłużyło przewinienie, nadal pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry.

Drugie przewinienie to nowe przewinienie; sędzia zwykle przerywa grę z jego powodu i może przy tym samym przerwaniu pokazać też kartkę za pierwsze przewinienie.

Wykluczenie zamienia się w napomnienie tylko wtedy, gdy z korzyści faktycznie padnie bramka; jeśli szansa zostanie zmarnowana, sprawca zostaje wykluczony przy najbliższym przerwaniu gry.

Korzyść utrzymuje piłkę w grze, więc nie ma straconego czasu do wyrównania. Doliczony czas gry dotyczy rzeczywistych przerw: wymian, kontuzji, kartek, celebracji bramek i weryfikacji wideo.

Gdy korzyść wyraźnie się zrealizowała i rozwinęła się zupełnie nowa faza gry, sędzia nie może już wrócić. Właśnie dlatego decyzję podejmuje się w ciągu kilku sekund, a nie minuty.

Napomnienie lub wykluczenie jest takie, na jakie przewinienie zasłużyło; zmienia się tylko jego moment, na najbliższe przerwanie gry. Jedyny szczególny przypadek to faul pozbawiający bramki lub realnej szansy na jej zdobycie, po którym pada bramka: wtedy czerwona kartka zamienia się w napomnienie.

Korzyść się zrealizowała – strzał na bramkę, a potem rzut rożny. Pierwotne przewinienie nie jest karane; do załatwienia pozostaje tylko kartka, pokazana przy tym przerwaniu gry, jeśli przewinienie na nią zasłużyło.

Klauzula o korzyści (1903) poprzedza widoczne kartki (1970), wykluczenie za DOGSO (1990) i zasadę z sezonu 2025/26, według której do sędziego podchodzi tylko kapitan, a następuje po pierwszych spisanych przepisach gry (1863).

Współczesna klauzula opiera się na korzyści: gra toczy się dalej, gdy dochodzi do przewinienia, a drużyna, która go nie popełniła, odniesie korzyść, i przewinienie się karze, jeśli ta korzyść nie nastąpi wtedy lub w ciągu kilku sekund. Liczy się korzyść, a nie to, jak poważny był faul.

Gdy faulowanie w celu przerwania ataku stało się taktyką, pozwolenie na kontynuowanie gry przestało być uprzejmością wobec atakującej strony, a stało się sposobem na odebranie sprawcy tego, po co faulował. Wprowadzone w tym celu wykluczenie działa razem z korzyścią, a nie przeciwko niej.

Klauzula obowiązuje nieprzerwanie od 1903 roku. Jej brzmienie doprecyzowywano – zwłaszcza współczesne sformułowanie „w ciągu kilku sekund” i wyraźną zasadę, że kartki nadal pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry – ale nigdy jej nie uchylono.

Gdy pojawiły się żółte i czerwone kartki, sankcję można było wyraźnie oddzielić od wznowienia. Przepisy mogły wtedy stanowić, że korzyść odracza kartkę do najbliższego przerwania gry, zamiast ją tracić.

Widoczny sygnał obiema rękami wraz z komendą słowną informuje wszystkich, że sędzia zauważył przewinienie i postanowił pozwolić grać dalej. Powstrzymuje zawodników przed zatrzymywaniem się w przekonaniu, że faul po prostu umknął.

Dzięki weryfikacji wideo sędziowie mogą pozwolić, by wątpliwa faza gry się dokończyła, wiedząc, że bramkę, rzut karny, bezpośrednią czerwoną kartkę lub pomyłkę co do tożsamości można jeszcze sprawdzić po fakcie.

Ta idea jest niezmienna od ponad stulecia: nigdy nie pozwalać, by gwizdek pomagał drużynie, która popełniła przewinienie. Współczesny Przepis 5 dodaje tylko precyzji – okno kilku sekund, kartkę przy najbliższym przerwaniu gry i wskazówki dotyczące pola karnego.

Sygnał obiema rękami stał się powszechną konwencją dopiero wraz ze standaryzacją sędziowania w XX wieku; dawni sędziowie najczęściej wołali „gra dalej”. Gwizdki zresztą były już w użyciu od lat 70. XIX wieku.

Rzut karny, czyli niemal pewna szansa z dwunastu jardów, zwykle przeważa nad pozwoleniem na kontynuowanie gry, więc korzyść w polu karnym jest zarezerwowana dla wyraźnej, natychmiastowej szansy na bramkę.

Gdy obie drużyny popełniają przewinienia jednocześnie, sędzia karze tylko poważniejsze z nich; korzyści nie można dzielić między dwie drużyny.

O korzyści decyduje to, czy drużyna, która nie popełniła przewinienia, na niej zyskuje, a nie kategoria przewinienia. Jeśli korzyść nie nastąpi, wznowieniem jest to, na co zasłużyło przewinienie: rzut wolny bezpośredni lub pośredni.

Korzyść się skończyła: drużyna, która wcześniej nie popełniła przewinienia, sama je popełniła, więc karane jest nowsze przewinienie, a jej przeciwnicy dostają rzut wolny. Kartkę należną za pierwsze przewinienie nadal pokazuje się przy tym przerwaniu gry.

Bramkarz, który został nieprzepisowo zaatakowany, ale zachowuje kontrolę nad piłką i może ją rozegrać, ma w istocie korzyść. Jeśli atak wybije piłkę lub wymusi pospieszne wybicie, rzut wolny jest wart więcej.

Powagę kontuzji ocenia sędzia. Podejrzenie poważnej kontuzji oznacza natychmiastowe przerwanie gry; lżejsze stłuczenie może poczekać do końca fazy gry, a wtedy rzutu wolnego nie da się już przywrócić.

Kontuzja nie usprawiedliwia przewinienia. Napomnienie lub wykluczenie należne za pierwotne przewinienie pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry, nawet jeśli sprawca jest leczony lub ma zostać wymieniony.

Korzyść wyraźnie się zrealizowała, bo rzut karny jest wart znacznie więcej niż pierwszy rzut wolny; pierwotne przewinienie zostaje pominięte, a przy przerwaniu gry z powodu rzutu karnego pokazuje się tylko kartkę, jeśli była należna.

Zgodnie z Przepisem 9 rzut sędziowski następuje po dotknięciu piłką sędziego tylko wtedy, gdy piłka wpadnie do bramki, zmieni się posiadanie piłki lub rozpocznie się obiecująca akcja. Jeśli nic takiego nie nastąpi, gra – i korzyść – toczy się dalej.

Osoba funkcyjna, która wchodzi na boisko bez pozwolenia, popełnia przewinienie i może zostać napomniana lub wykluczona, a wcześniejsze przewinienie nadal można ukarać, jeśli korzyść się nie zrealizowała.

Bezpośrednia czerwona kartka należy do czterech kategorii podlegających weryfikacji, więc VAR może zarekomendować wideoweryfikację na boisku, a sprawca może zostać wykluczony. Sama decyzja o korzyści nie podlega weryfikacji.

Przy korzyści przewinienie zostało popełnione, a sędzia postanowił nie gwizdać, więc kartka może jeszcze nastąpić. Przy „braku faulu” nie było żadnego przewinienia: nic nie jest należne i nic nie jest odroczone.

Drużyna nigdy nie wybiera. Sędzia albo pozwala grać dalej, co jest korzyścią, albo przerywa grę, po czym faulowana drużyna może szybko wznowić. Po gwizdku rzut wolny jest jedyną drogą.

Korzyść to brak przerwania gry; rzut sędziowski jest wznowieniem stosowanym, gdy grę przerwano bez przewinienia.

Korzyść jest decyzją, ogłaszaną wyciągniętymi obiema rękami i komendą „gra dalej”, i utrzymuje kartkę do najbliższego przerwania gry. Niezauważone przewinienie nie niesie ze sobą ani sygnału, ani żadnych konsekwencji.

Obie dyscypliny pozwalają grać dalej zamiast nagradzać sprawcę, ale w rugby korzyść może trwać znacznie dłużej, a sędzia nadal może wrócić do pierwotnego miejsca. W piłce nożnej okno trwa tylko kilka sekund, po czym przewinienie przepada.

Rzut karny to niemal pewna szansa, więc sędzia go przyznaje, chyba że atakujący mają już bramkę na wyciągnięcie ręki.

Korzyść w ogóle nie jest wznowieniem: piłka pozostaje w grze, a drużyna zachowuje akcję, którą prowadziła, w przeciwieństwie do rzutu wolnego pośredniego, który przerywa grę i wymaga drugiego dotknięcia, by zdobyć bramkę.

Sędziowie asystenci mają trzymać chorągiewkę opuszczoną, aż faza gry się rozstrzygnie, a sędziowie wstrzymują gwizdek na kilka sekund. Instynkt jest ten sam: nie przerywać gry, dopóki nie jest jasne, kto odnosi korzyść. Ale spalony to decyzja sędziego asystenta, a korzyść – sędziego.

Korzyść to decyzja podejmowana na żywo, w danym momencie; nie można jej odłożyć na później. Odroczona zostaje sankcja dyscyplinarna – kartka należna za przewinienie jest pokazywana, gdy piłka następnym razem będzie poza grą.

W koszykówce rzut już rozpoczęty jest zaliczany, gdy dochodzi do faulu; w piłce nożnej pozwala się akcji trwać, gdy gwizdek pomógłby tylko sprawcy. W obu dyscyplinach faul nadal liczy się dyscyplinarnie – w piłce nożnej kartka po prostu pojawia się przy najbliższym przerwaniu gry.

Wyraźna szansa na zdobycie bramki to najsilniejsza korzyść, jaka istnieje. Gra toczy się dalej, bramka zostaje uznana, jeśli padnie, a kartkę należną za przewinienie pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry.

Korzyść istnieje tylko wtedy, gdy drużyna z niej korzysta. Zatrzymanie się w celu protestu marnuje korzyść, a sędzia nie przywróci rzutu wolnego dlatego, że zawodnik postanowił się zatrzymać.

Rzut wolny wykonuje się z miejsca pierwotnego faulu, a nie z miejsca utraty piłki, dzięki czemu powrót do przewinienia ma wartość dla faulowanej strony.

Gdy korzyść zastosowano po przewinieniu pozbawiającym bramki lub realnej szansy na jej zdobycie i bramka pada bezpośrednio, sprawca zostaje napomniany, a nie wykluczony.

Utrzymanie się na nogach, gdy zbliża się asekurujący obrońca, nie jest wyraźną szansą na bramkę, więc rzut karny jest większą korzyścią i sędzia gwiżdże.

Jeśli zachowujesz kontrolę nad piłką i możesz rozpocząć atak, sędzia może pozwolić grać dalej: masz już korzyść. Jeśli zagranie przeciwnika wybije piłkę, rzut wolny dla twojej drużyny jest wart więcej.

Korzyść jest dozwolona także dla drużyny broniącej się, ale tak głęboko rzadko się przydaje: spokojny rzut wolny jest lepszy niż gorączkowa gra pod presją. Ocena należy do sędziego, nie do ciebie.

Okno trwa kilka sekund. Gdy twoja drużyna wyraźnie grała dalej, przewinienia nie można już cofnąć. Pozostaje tylko kartka, jeśli była należna.

Korzyścią nie musi być atak. Utrzymanie piłki w narożniku boiska przy trwającej grze to realna korzyść, a kartkę za przewinienie nadal można pokazać przy najbliższym przerwaniu gry.

Kartkę należną za przewinienie objęte korzyścią trzeba pokazać, gdy piłka następnym razem będzie poza grą; nie można jej odkładać na późniejsze przerwanie.

Sygnał obiema rękami oznacza, że sędzia zauważył przewinienie i pozwolił grać dalej; przewinienie nie jest zapomniane, a każdą kartkę, na którą zasłużyło, pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry.

Przepis 5 pozwala sędziemu ukarać pierwotne przewinienie, jeśli przewidywana korzyść nie nastąpi wtedy lub w ciągu kilku sekund. Spóźniony gwizdek to Przepis działający zgodnie z zapisem, a nie odwrócenie decyzji.

W polu karnym korzyść należy stosować tylko wtedy, gdy bramka jest dostępna od razu; strzał, który można obronić, tym nie jest, a rzut karny byłby znacznie większą korzyścią.

Kartkę należną za przewinienie objęte korzyścią pokazuje się przy najbliższym przerwaniu gry – tu przy wrzucie. Samo wznowienie pozostaje bez zmian: wrzut nadal wykonuje drużyna, której przysługuje.

Korzyść zrealizowała się w pełni. Nie ma powrotu do przewinienia, gdy korzyść została wykorzystana; do załatwienia pozostaje tylko kartka, jeśli przewinienie na nią zasłużyło.

Przepis 5 powierza sędziemu zarówno decyzję o korzyści, jak i jej cofnięcie; nikt nie może żadnej z nich wymagać. Uporczywy protest ze strefy technicznej sam jest przewinieniem karanym napomnieniem.

Sędzia waży korzyść drużyny, która nie popełniła przewinienia, a nie jej preferencje. Drużyna nigdy nie wybiera między korzyścią a rzutem wolnym – Przepis 5 pozostawia to w całości sędziemu.

Pierwsze napomnienie należało pokazać przy pierwszym przerwaniu gry po korzyści; drugie napomnienie dla tego samego zawodnika oznacza wtedy wykluczenie.

Sędzia tylko oferuje korzyść; skorzystać z niej mogą tylko zawodnicy. Drużyna, która zatrzymuje się, by protestować, traci akcję i nie odzyskuje rzutu wolnego, bo grę już puszczono dalej.

Bez korzyści cyniczne podstawienie nogi zawsze niszczyłoby atak i dawało drużynie popełniającej przewinienie czas na przegrupowanie. Klauzula istnieje po to, by gwizdek nigdy nie stał się nagrodą za faulowanie.