Sędzia

Sędzia ma pełną władzę w zakresie egzekwowania Przepisów gry w związku z meczem, do którego został wyznaczony. Jego decyzje dotyczące faktów związanych z grą są ostateczne.

Żółta kartka oznacza napomnienie. Zawodnik pozostaje na boisku, ale zostaje oficjalnie ostrzeżony. Druga żółta kartka w tym samym meczu oznacza czerwoną kartkę.

Czerwona kartka oznacza, że zawodnik został wykluczony i musi opuścić boisko oraz strefę techniczną. Drużyna gra z jednym zawodnikiem mniej i nie może wprowadzić zawodnika rezerwowego.

Każdy z dwóch sędziów asystentów obsługuje jedną linię boczną (A) i pomaga przy spalonych, wyjściu piłki poza grę oraz zdarzeniach, których sędzia nie widzi.

Sędzia techniczny pomaga przy wymianach, zarządza strefami technicznymi, pokazuje doliczony czas gry i może przejąć prowadzenie meczu, jeśli sędzia lub sędzia asystent nie może kontynuować.

Sędzia asystent wideo (VAR) to sędzia spoza boiska, który analizuje nagranie wideo i może doradzić sędziemu w sprawie oczywistego błędu w czterech sytuacjach zmieniających przebieg meczu.

Strefa techniczna to wyznaczona strefa obok boiska. Trenerzy i zawodnicy rezerwowi muszą w niej pozostawać podczas meczu, chyba że sędzia pozwoli im ją opuścić.

Nierozważna walka o piłkę jest karana rzutem wolnym i żółtą kartką.

Po dwóch żółtych kartkach w tym samym meczu następuje czerwona kartka.

Do zespołu sędziowskiego należą sędzia, sędziowie asystenci, sędzia techniczny oraz (jeśli jest stosowany) zespół VAR. Wszyscy podlegają Przepisom gry.

Na boisku mecz prowadzi tylko jeden sędzia. Pozostali sędziowie (asystenci, sędzia techniczny, VAR) wspierają go z linii bocznej lub spoza boiska.

Dwóch sędziów asystentów, po jednym wzdłuż każdej linii bocznej, pomaga przy ocenie spalonych, wyjścia piłki poza grę i w innych zadaniach.

Dwie żółte kartki w tym samym meczu automatycznie skutkują czerwoną kartką i wykluczeniem zawodnika.

VAR może tylko doradzać; sędzia ogląda monitor i podejmuje ostateczną decyzję.

VAR zadebiutował na mistrzostwach świata 2018 w Rosji, po szeroko zakrojonych próbach w rozgrywkach klubowych w latach 2016–2018.

Żółte i czerwone kartki po raz pierwszy użyto na mistrzostwach świata 1970 w Meksyku, aby decyzje były jasne ponad barierami językowymi.

Sędzia otrzymał pełną władzę na boisku w 1891 roku. Wcześniej spory rozstrzygali kapitanowie i arbitrzy.

Na mecz wyznacza się jednego sędziego technicznego, który przebywa przy linii bocznej w pobliżu stref technicznych. Na dużych turniejach może być również rezerwowy sędzia asystent.

Standardowy zespół sędziowski liczy czterech członków: sędziego, dwóch sędziów asystentów i sędziego technicznego. VAR dodaje kolejnych sędziów spoza boiska, gdy jest stosowany.

Sędzia na boisku otrzymał pełną władzę w XIX wieku, sędziego technicznego dodano znacznie później, a VAR pojawił się na mistrzostwach świata najpóźniej.

Sędzia odmierza oficjalny czas. Zegar stadionowy służy wyłącznie kibicom; jeśli różni się od czasu sędziego, liczy się czas sędziego.

Ostateczną decyzję podejmuje sędzia, ale w nowoczesnych meczach technologia linii bramkowej i VAR dostarczają obiektywnych informacji o tym, czy bramka padła.

Sędzia asystent na odpowiedniej linii bocznej podnosi chorągiewkę, gdy dojdzie do przewinienia spalonego. Następnie sędzia podejmuje ostateczną decyzję.

Zawodnik rezerwowy może wejść na boisko dopiero po tym, jak zawodnik wymieniany opuści boisko.

Asystenci mogą zasugerować kartkę, ale żółte i czerwone kartki pokazuje wyłącznie sędzia na boisku.

Tylko sędzia może przyznać rzut karny. Inni sędziowie mogą go zalecić, ale decyzja należy do sędziego.

Sędzia asystent uważnie śledzi linię boczną i sygnalizuje wyjście piłki. Ostateczną decyzję podejmuje sędzia.

Sędzia techniczny zarządza strefami technicznymi, dba o to, aby przebywały w nich tylko uprawnione osoby, i zgłasza sędziemu każde niewłaściwe postępowanie osób funkcyjnych drużyn.

VAR zwraca uwagę sędziego na boisku na możliwy oczywisty błąd; ostateczna decyzja zapada na boisku po obejrzeniu monitora.

Sędzia ma prawo zawiesić, odłożyć lub zakończyć mecz przed czasem, jeśli warunki są niebezpieczne. Konsultuje się z innymi, ale ostateczną decyzję podejmuje sam.

Po wznowieniu gry decyzji, która do niego doprowadziła, nie można już zmienić.

Od Przepisów 2019/20 trenerzy i inne osoby funkcyjne drużyn mogą zostać napomniani (żółta kartka) lub wykluczeni (czerwona kartka) za niewłaściwe postępowanie w strefie technicznej lub na boisku.

Zawodnicy rezerwowi mogą zostać napomniani (żółta kartka) lub wykluczeni (czerwona kartka) za niewłaściwe postępowanie w strefie technicznej lub po wejściu na boisko.

VAR może zalecić wideoweryfikację w przypadku oczywistego błędu, ale sędzia na boisku zachowuje ostateczną władzę nad każdą decyzją.

Przepis 5 daje sędziemu prawo zakończenia meczu przed czasem w razie niebezpiecznych warunków, pogody, ingerencji z zewnątrz lub innych sytuacji nadzwyczajnych.

Rzut karny przyznaje się wyłącznie wtedy, gdy drużyna broniąca popełni we własnym polu karnym przewinienie karane rzutem wolnym bezpośrednim. Poza polem przyznaje się rzut wolny.

Okazywanie niezadowolenia słowem lub czynem to przewinienie karane napomnieniem. Nawet kapitanowie nie mają specjalnego prawa do sprzeczania się z sędzią.

Sędzia może mieć przy sobie tylko sprzęt niezbędny do prowadzenia meczu: gwizdek, zegarek do mierzenia czasu, notes, kartki oraz sprzęt łączności z pozostałymi sędziami. Prywatne telefony są zabronione.

Czerwoną kartkę bezpośrednio można pokazać za poważny rażący faul, gwałtowne, agresywne zachowanie, pozbawienie realnej szansy na zdobycie bramki i inne przewinienia skutkujące wykluczeniem.

Zawodnik wykluczony nie może zostać zastąpiony; drużyna gra dalej w mniejszym składzie.

Dwa napomnienia w jednym meczu oznaczają wykluczenie: czerwona kartka następuje po drugiej żółtej.

Plucie na przeciwnika lub inną osobę jest traktowane jako gwałtowne, agresywne zachowanie – bezpośrednia czerwona kartka.

Poza polem karnym pozbawienie bramki lub realnej szansy na zdobycie bramki faulem albo zagraniem piłki ręką skutkuje bezpośrednią czerwoną kartką.

Gdy obrońca w polu karnym pozbawia przeciwnika realnej szansy, naprawdę próbując zagrać piłkę, przyznawany jest rzut karny, a kartka zostaje złagodzona do żółtej.

Powtarzana gra na czas (opóźnianie wznowienia gry, powolna wymiana itp.) jest przewinieniem karanym napomnieniem – żółtą kartką.

Obraźliwe, znieważające lub wulgarne słowa albo gesty (OFFINABUS) karane są bezpośrednią czerwoną kartką.

Osoby funkcyjne mogą otrzymać napomnienie za wejście na boisko bez pozwolenia, a za powtarzające się przewinienia lub inne poważne niewłaściwe postępowanie zostać wykluczone (czerwona kartka).

Całkowite zdjęcie koszulki podczas celebrowania bramki skutkuje napomnieniem (żółta kartka) za niesportowe zachowanie, niezależnie od tego, jak padła bramka.

Symulowanie, nazywane też nurkowaniem, jest niesportowym zachowaniem i skutkuje napomnieniem. VAR może też służyć do cofnięcia błędnie przyznanych rzutów karnych.

Zawodnik wykluczony musi opuścić boisko i strefę techniczną; gra nie może być kontynuowana, dopóki odmawia.

Angielski sędzia Ken Aston podobno wpadł na pomysł żółtych i czerwonych kartek, czekając na światłach.

Czerwoną kartkę pokazuje się za przewinienie skutkujące wykluczeniem, a zawodnik musi opuścić pole gry.

Przed 1891 rokiem spory rozstrzygało dwóch arbitrów (po jednym z każdej drużyny) i sędzia spoza boiska. W 1891 roku wprowadzono sędziego na boisku z wyłączną władzą.

Gwizdki weszły do użytku pod koniec lat 70. XIX wieku, sędzia na boisku uzyskał pełną władzę później, a sędzia techniczny pojawił się znacznie później.

Sędzia techniczny został formalnie dodany w 1991 roku, by zarządzać strefą techniczną i pomagać przy wymianach.

Po udanych testach VAR został oficjalnie włączony do Przepisów w 2018 roku – w tym samym roku, w którym zadebiutował na mistrzostwach świata.

Każda drużyna wyznaczała na boisku arbitra; gdy się nie zgadzali, zasięgano opinii sędziego spoza boiska. Współczesną rolę jednego sędziego na boisku wprowadzono w 1891 roku.

Włoski sędzia Pierluigi Collina został sześciokrotnie z rzędu uznany przez FIFA za najlepszego sędziego (1998–2003). Prowadził finał mistrzostw świata 2002.

FIFA dodała kobiety do swojej międzynarodowej listy sędziów w 1996 roku. Pierwszą kobietą sędzią na męskich mistrzostwach świata była Stéphanie Frappart w 2022 roku.

VAR został po raz pierwszy użyty na mistrzostwach świata FIFA w 2018 roku w Rosji. Pomaga sędziemu przy oczywistych błędach w czterech sytuacjach decydujących o wyniku meczu: bramkach, rzutach karnych, czerwonych kartkach i pomyleniu zawodników.

Technologia linii bramkowej i VAR istnieją właśnie po to, by wspierać sędziego przy decyzjach „bramka / brak bramki”. Jeśli potwierdzą, że piłka przekroczyła linię, bramka zostaje uznana.

Według większości regulaminów rozgrywek sędzia techniczny jest po to, by wkroczyć, gdy sędzia lub sędzia asystent nie może kontynuować.

Jeśli sprzęt VAR ulegnie awarii, mecz toczy się dalej według zwykłych procedur sędziowania na boisku. Nie ma obowiązku korzystania z VAR.

Po wznowieniu gry sędzia nie może zmienić decyzji. Przed wznowieniem lub za podpowiedzią VAR może podjąć działania dyscyplinarne.

Sędzia unosi jedną rękę pionowo i trzyma ją uniesioną, aż rzut zostanie wykonany, a piłka dotknie innego zawodnika lub znajdzie się poza grą.

Obie ręce wyciągnięte do przodu oznaczają korzyść: sędzia widział faul, ale pozwala grać dalej, bo drużyna faulowana na tym korzysta.

Napomnienia i wykluczenia mogą dotyczyć zawodników rezerwowych, zawodników już wymienionych oraz (od 2019 roku) osób funkcyjnych w strefie technicznej.

„Bramka czy brak bramki” to jedna z sytuacji, które VAR może sprawdzać, dzięki czemu oczywisty błąd można naprawić.

Zawodnik wymieniony nadal podlega władzy sędziego. Za niewłaściwe postępowanie w strefie technicznej lub w pobliżu boiska może zostać napomniany albo wykluczony.

Po wznowieniu gry decyzja podjęta na boisku (np. brak faulu) nie może się zmienić. Czerwona kartka może jednak nadal zostać pokazana, jeśli VAR lub asystenci potwierdzą poważne przewinienie.

W piłce nożnej jest jeden sędzia na boisku i dwóch sędziów asystentów na liniach bocznych. W rugby union jest jeden sędzia i dwóch sędziów liniowych, którzy aktywnie sędziują na boisku.

Sędziowie futbolu amerykańskiego rzucają żółte chorągiewki, by zasygnalizować faul. Kolorowe kartki w piłce nożnej są cechą wyłącznie tej dyscypliny (oraz kilku pochodnych, takich jak rugby).

VAR ogranicza się do 4 kategorii decydujących o wyniku meczu. Powtórki w NFL mogą obejmować większość akcji, a trenerzy mają w meczu ustaloną liczbę wniosków o weryfikację.

Sędziowie asystenci nazywani byli sędziami liniowymi do lat 90. XX wieku.

W najwcześniej skodyfikowanej piłce nożnej kapitanowie negocjowali decyzje na boisku. Spory, których nie dało się rozstrzygnąć, trafiały do arbitrów, a potem do sędziego.

Sam faul daje rzut wolny; napomnienie dodaje żółtą kartkę, a wykluczenie – czerwoną.

Arbitrów z każdej drużyny zastąpił w XIX wieku jeden sędzia na boisku; pomoc wideo pojawiła się w XXI.

W krykiecie stosuje się DRS, w którym drużyny mogą ograniczoną liczbę razy w inningsie kwestionować decyzje sędziów. Wykorzystuje on śledzenie piłki i inne technologie.

Duże rozgrywki mogą wyznaczać zarówno sędziego technicznego, jak i rezerwowego sędziego asystenta. Obaj mogą zastąpić sędziów, którzy nie mogą kontynuować.

Spalony w piłce nożnej ocenia się w momencie zagrania piłki do partnera, względem przedostatniego zawodnika drużyny przeciwnej. Spalony w rugby opiera się na dynamicznych liniach ruck/maul.

Opóźnianie wznowienia gry, na przykład przez odkopnięcie piłki, jest przewinieniem karanym napomnieniem.

Od Przepisów z 2019 roku, jeśli piłka trafi w członka zespołu sędziowskiego i zmieni się posiadanie piłki (lub bezpośrednio doprowadzi to do bramki albo szansy na jej zdobycie), grę wznawia się rzutem sędziowskim.

Poza polem karnym bramkarz jest taki sam jak każdy inny zawodnik; zagranie piłki ręką, by pozbawić realnej szansy na zdobycie bramki, oznacza wykluczenie.

Zawodnicy rezerwowi podlegają Przepisom. Niewłaściwe postępowanie w strefie technicznej, w tym rzucanie przedmiotami, może skutkować napomnieniem.

W przypadku gwałtownego, agresywnego zachowania lub innych zdarzeń zasługujących na czerwoną kartkę, poza grą o piłkę, VAR zwraca uwagę sędziego, który sprawdza i decyduje. Decyzja na boisku należy do sędziego.

Całkowite zdjęcie koszulki podczas celebrowania bramki to napomnienie za niesportowe zachowanie. Bramka zostaje uznana.

Kapitanowie nie mają uprzywilejowanego prawa do dyskusji, ale spokojne wyjaśnienie jest dozwolone. Okazywanie niezadowolenia – słowem lub czynem – jest tym, co skutkuje kartką.

Trenerzy muszą pozostawać w strefie technicznej. Wejście na boisko bez pozwolenia to napomnienie dla osoby funkcyjnej.

Jeśli przedwczesny ruch bramkarza wpłynie na wykonanie rzutu, a rzut karny zostanie obroniony, jest on powtarzany.

Jeśli ani sędzia, ani sędzia techniczny nie mogą kontynuować, może go zastąpić starszy sędzia asystent. W przeciwnym razie mecz zostaje zawieszony zgodnie z regulaminem rozgrywek.

Nawet przy VAR sędzia na boisku jest jedyną ostateczną instancją w każdej decyzji podczas meczu.

Żółta kartka to formalne napomnienie. Zawodnik pozostaje na boisku, ale zostaje oficjalnie ostrzeżony.

Czerwona kartka oznacza, że zawodnik zostaje wykluczony i nie może zostać zastąpiony. Drużyna gra dalej z jednym zawodnikiem mniej.

Każdą linię boczną obsługuje jeden z dwóch sędziów asystentów, którzy pomagają przy spalonych, piłce poza grą i innych decyzjach.

Weryfikacje VAR ograniczają się do czterech kategorii „decydujących o wyniku meczu”: bramka / brak bramki, rzut karny / brak rzutu karnego, bezpośrednia czerwona kartka i pomylenie zawodników.

Kartki pojawiły się po raz pierwszy na mistrzostwach świata 1970, sędzia techniczny w 1991 roku, a VAR w 2018.

Sędzia techniczny obsługuje tablicę wymian i całą procedurę, za zgodą sędziego.

Pomysł przypisuje się angielskiemu sędziemu Kenowi Astonowi, zainspirowanemu sygnalizacją świetlną. Kartek po raz pierwszy użyto na mistrzostwach świata 1970.

Przed 1891 rokiem spory rozstrzygali dwaj arbitrzy drużyn oraz sędzia spoza boiska. W 1891 roku wprowadzono współczesną rolę jednego sędziego na boisku.

Jedna ręka uniesiona nad głowę sygnalizuje rzut wolny pośredni; pozostaje uniesiona, aż piłka dotknie innego zawodnika lub znajdzie się poza grą.